{"id":1690,"date":"2011-09-23T12:00:00","date_gmt":"2011-09-23T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/queme.org\/all\/all\/ngi-vit-hi-ngoi-c-th-truy-t-ti-c-cng-sn-trc-cc-ta-n-quc-t-khng\/"},"modified":"2016-09-09T13:43:47","modified_gmt":"2016-09-09T13:43:47","slug":"ngi-vit-hi-ngoi-c-th-truy-t-ti-c-cng-sn-trc-cc-ta-n-quc-t-khng","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/queme.org\/vi\/ngi-vit-hi-ngoi-c-th-truy-t-ti-c-cng-sn-trc-cc-ta-n-quc-t-khng\/","title":{"rendered":"Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t h\u1ea3i ngo\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 Truy t\u1ed1 t\u1ed9i \u00e1c C\u1ed9ng s\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c T\u00f2a \u00e1n qu\u1ed1c t\u1ebf kh\u00f4ng\u00a0?"},"content":{"rendered":"<p>PARIS, ng\u00e0y 23.9.2011 (QU\u00ca M\u1eb8) &#8211; Trong th\u1eddi gian qua, \u1ee6y ban B\u1ea3o v\u1ec7 Quy\u1ec1n l\u00e0m Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u01b0 c\u1ee7a b\u1ea1n \u0111\u1ecdc kh\u1eafp n\u0103m ch\u00e2u g\u1eedi v\u1ec1 h\u1ecfi Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t h\u1ea3i ngo\u1ea1i c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng <em>Truy t\u1ed1 t\u1ed9i \u00e1c C\u1ed9ng s\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c T\u00f2a \u00e1n qu\u1ed1c t\u1ebf kh\u00f4ng\u00a0?<\/em> N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m sao, l\u00e0m g\u00ec\u00a0?<\/p>\n<p>Th\u1eadt th\u1ebf, t\u1eeb 20 n\u0103m qua nhi\u1ec1u c\u00e1 nh\u00e2n hay \u0111o\u00e0n th\u1ec3 c\u00f4ng b\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ecbnh thu t\u1eadp h\u1ed3 s\u01a1 v\u00e0 \u0111\u01b0a C\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam ra ki\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc T\u00f2a \u00e1n qu\u1ed1c t\u1ebf v\u1ec1 nh\u1eefng t\u1ed9i \u00e1c m\u00e0 \u0110\u1ea3ng vi ph\u1ea1m \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n Vi\u1ec7t Nam trong cu\u1ed9c C\u1ea3i c\u00e1ch Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, M\u1eadu Th\u00e2n Hu\u1ebf, v.v\u2026 Tuy nhi\u00ean cho t\u1edbi nay, ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n hay \u0111o\u00e0n th\u1ec3 \u1ea5y c\u00f4ng b\u1ed1 vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng \u1ea5y \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, th\u00e0nh qu\u1ea3 ra sao.<\/p>\n<p>Do s\u1ef1 c\u00f3 m\u1eb7t v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tr\u00ean tr\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c t\u1ebf 36 n\u0103m qua, ch\u00fang t\u00f4i xin \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi vi\u1ec7c truy t\u1ed1 t\u1ed9i \u00e1c C\u1ed9ng s\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c t\u00f2a \u00e1n qu\u1ed1c t\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n hay kh\u00f4ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u00e1c t\u00f2a \u00e1n qu\u1ed1c t\u1ebf l\u00e0 t\u00f2a \u00e1n n\u00e0o\u00a0? C\u00f3 hai t\u00f2a \u00e1n qu\u1ed1c t\u1ebf\u00a0:<\/p>\n<p>M\u1ed9t l\u00e0, <strong>T\u00f2a \u00e1n C\u00f4ng l\u00fd Qu\u1ed1c t\u1ebf<\/strong> (ICJ, the International Court of Justice), tr\u1ee5 s\u1edf \u0111\u1eb7t t\u1ea1i H\u00f2a Lan \u1edf th\u00e0nh ph\u1ed1 The Hague, l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 quan thu\u1ed9c LHQ ra \u0111\u1eddi n\u0103m 1945 chi\u1ebfu theo Hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng LHQ. T\u00f2a \u00e1n n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u1eeb th\u00e1ng t\u01b0 n\u0103m 1946. Vai tr\u00f2 c\u1ee7a t\u00f2a l\u00e0 \u00e1p d\u1ee5ng c\u00e1c lu\u1eadt ph\u00e1p qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111\u1ec3 d\u00e0n x\u1ebfp ph\u00e1p l\u00fd c\u00e1c tranh ch\u1ea5p do <strong>c\u00e1c qu\u1ed1c gia<\/strong> \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh, v\u00e0 cho nh\u1eefng \u00fd ki\u1ebfn tham v\u1ea5n tr\u00ean c\u00e1c v\u1ea5n n\u1ea1n ph\u00e1p l\u00fd \u0111\u1ebfn t\u1eeb nh\u1eefng c\u01a1 c\u1ea5u c\u00f3 th\u1ef1c quy\u1ec1n c\u1ee7a LHQ ho\u1eb7c c\u00e1c s\u1edf c\u1ee5c chuy\u00ean bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n hay \u0111o\u00e0n th\u1ec3, t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t h\u1ea3i ngo\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 truy t\u1ed1 nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n c\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam tr\u01b0\u1edbc <strong>T\u00f2a \u00e1n C\u00f4ng l\u00fd Qu\u1ed1c t\u1ebf<\/strong>. Ngo\u1ea1i tr\u1eeb c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n hay \u0111o\u00e0n th\u1ec3, t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t h\u1ea3i ngo\u1ea1i v\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t qu\u1ed1c gia n\u00e0o \u0111\u00f3 trong th\u1ebf gi\u1edbi ch\u1ea5p thu\u1eadn thay c\u00e1 nh\u00e2n hay \u0111o\u00e0n th\u1ec3, t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t h\u1ea3i ngo\u1ea1i \u0111\u1ee9ng t\u00ean ki\u1ec7n nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n C\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam. N\u00f3i t\u00f3m, <strong>T\u00f2a \u00e1n C\u00f4ng l\u00fd Qu\u1ed1c t\u1ebf<\/strong> ch\u1ec9 th\u1ee5 l\u00fd h\u1ed3 s\u01a1 c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia ki\u1ec7n m\u1ed9t qu\u1ed1c gia kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Hai l\u00e0, <strong>T\u00f2a \u00e1n H\u00ecnh s\u1ef1 Qu\u1ed1c t\u1ebf<\/strong> (ICC, the International Criminal Court) ra \u0111\u1eddi theo Quy ch\u1ebf Rome k\u00fd ng\u00e0y 17.7.1998, nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u00f3 hi\u1ec7u l\u1ef1c k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y 1.7.2002. <strong>T\u00f2a \u00e1n H\u00ecnh s\u1ef1 Qu\u1ed1c t\u1ebf<\/strong> c\u00f3 quy\u1ec1nl\u1ef1c ph\u00e1p l\u00fd x\u00e9t x\u1eed n\u1ea1n di\u1ec7t ch\u1ee7ng, c\u00e1c t\u1ed9i \u00e1c ch\u1ed1ng nh\u00e2n lo\u1ea1i, v\u00e0 t\u1ed9i ph\u1ea1m chi\u1ebfn tranh x\u1ea9y ra sau ng\u00e0y 1.7.2002, ngh\u0129a l\u00e0 ng\u00e0y <strong>T\u00f2a \u00e1n C\u00f4ng l\u00fd Qu\u1ed1c t\u1ebf<\/strong> c\u00f3 hi\u1ec7u l\u1ef1c. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c ki\u1ec7n c\u00e1c v\u1ee5 x\u1ea9y ra tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y 1.7.2002, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 C\u1ea3i c\u00e1ch Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, M\u1eadu Th\u00e2n Hu\u1ebf l\u00e0 b\u1ea5t kh\u1ea3 thi.<\/p>\n<p>Tr\u00e1i l\u1ea1i v\u1edbi <strong>T\u00f2a \u00e1n C\u00f4ng l\u00fd Qu\u1ed1c t\u1ebf<\/strong>, t\u1ea1i <strong>T\u00f2a \u00e1n H\u00ecnh s\u1ef1 Qu\u1ed1c t\u1ebf<\/strong>, c\u00e1c c\u00e1 nh\u00e2n, \u0111o\u00e0n th\u1ec3, t\u1ed5 ch\u1ee9c Phi ch\u00ednh ph\u1ee7 c\u00f3 quy\u1ec1n n\u1ed9p \u0111\u01a1n ki\u1ec7n, v\u1edbi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n qu\u1ed1c gia \u0111\u01b0a ra ki\u1ec7n \u0111\u00e3 tham gia k\u00fd k\u1ebft Quy ch\u1ebf Rome. Vi\u1ec7t Nam ch\u01b0a tham gia k\u00fd k\u1ebft quy ch\u1ebf n\u00e0y. V\u1eady th\u00ec trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p mu\u1ed1n ki\u1ec7n Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng s\u1ea3n v\u00e0 \u0111\u1ec3 cho <strong>T\u00f2a \u00e1n H\u00ecnh s\u1ef1 Qu\u1ed1c t\u1ebf<\/strong> c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ee5 l\u00fd h\u1ed3 s\u01a1 v\u1ec1 nh\u1eefng t\u1ed9i \u00e1c vi ph\u1ea1m t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam sau ng\u00e0y 1.7.2002, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng B\u1ea3o an LHQ chuy\u1ec3n s\u1ef1 v\u1ee5 \u0111\u1ebfn <strong>T\u00f2a \u00e1n H\u00ecnh s\u1ef1 Qu\u1ed1c t\u1ebf<\/strong> (nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 x\u1ea9y ra cho Libya v\u00e0 Sudan-Dafur).<\/p>\n<p>Xem th\u1ebf nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c m\u00e0 t\u1eeb 20 n\u0103m qua m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e1 nh\u00e2n, \u0111o\u00e0n th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u00f4ng b\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ecbnh truy t\u1ed1 t\u1ed9i \u00e1c C\u1ed9ng s\u1ea3n nh\u01b0ng ch\u1eb3ng \u0111\u01b0a t\u1edbi m\u1ed9t k\u1ebft qu\u1ea3 n\u00e0o, l\u00e0 v\u00ec nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n hay \u0111o\u00e0n th\u1ec3 n\u00e0y ch\u1ec9 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u00fd ch\u00ed ch\u1ed1ng C\u1ed9ng, nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng am hi\u1ec3u c\u00e1c c\u01a1 c\u1ea5u ph\u00e1p l\u00fd qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111\u00e1p \u1ee9ng hay kh\u00f4ng v\u1edbi \u01b0\u1edbc mu\u1ed1n c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>Cho n\u00ean, h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng \u00fd \u0111\u1ecbnh truy t\u1ed1 t\u1ed9i \u00e1c C\u1ed9ng s\u1ea3n l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng l\u00e0m, ph\u1ea3i l\u00e0m, c\u1ea7n l\u00e0m kh\u1ea9n c\u1ea5p, nh\u01b0ng ch\u1edb m\u1ea5t th\u00ec gi\u1edd, m\u1ea5t ti\u1ec1n b\u1ea1c cho nh\u1eefng cu\u1ed9c quy\u00ean g\u00f3p n\u00f3i l\u00e0 <em>\u201cKi\u1ec7n C\u1ed9ng s\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c t\u00f2a \u00e1n qu\u1ed1c t\u1ebf\u201d<\/em> nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf ch\u1ec9 nh\u1eb1m l\u1ee3i d\u1ee5ng l\u00f2ng c\u0103m th\u00f9 c\u1ed9ng s\u1ea3n c\u1ee7a qu\u1ea7n ch\u00fang \u0111\u1ec3 d\u1ea5y \u0111\u1ed9ng c\u00e1c vi\u1ec5n \u0111\u1ed3 phe ph\u00e1i, h\u01a1n l\u00e0 quan t\u00e2m th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00f4ng l\u00fd qu\u1ed1c t\u1ebf trong vi\u1ec7c truy t\u1ed1 t\u1ed9i \u00e1c C\u1ed9ng s\u1ea3n.<\/p>\n<p>Tr\u00ean m\u1eb7t ph\u00e1p l\u00fd, s\u00e1u ch\u1eef <em>\u201cTruy t\u1ed1 t\u1ed9i \u00e1c C\u1ed9ng s\u1ea3n\u201d<\/em> r\u1ea5t m\u01a1 h\u1ed3. T\u1ea1i c\u00e1c ph\u00e1p \u0111\u00ecnh qu\u1ed1c gia hay qu\u1ed1c t\u1ebf, ai c\u0169ng c\u00f3 quy\u1ec1n truy t\u1ed1 m\u1ed9t <em>c\u00e1 nh\u00e2n<\/em> c\u1ed9ng s\u1ea3n, t\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n X ch\u1eb3ng h\u1ea1n, v\u1edbi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 h\u1ed3 s\u01a1, ch\u1ee9ng li\u1ec7u, nh\u00e2n ch\u1ee9ng. Song ch\u1eb3ng c\u00f3 ph\u00e1p \u0111\u00ecnh n\u00e0o x\u1eed <em>\u201ct\u1ed9i \u00e1c C\u1ed9ng s\u1ea3n\u201d<\/em> kh\u01a1i kh\u01a1i, n\u1eeda v\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf. Ph\u00e1p \u0111\u00ecnh c\u1ea7n bi\u1ebft t\u1ed9i \u00e1c g\u00ec, v\u00e0o l\u00fac n\u00e0o v\u00e0 do AI ph\u1ea1m.<\/p>\n<p>N\u0103m 2009 trong m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 vi\u1ebft ng\u00e0y 29.5.2009 \u0111\u1ec1 c\u1eadp t\u1edbi nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 tranh \u0111\u1ea5u cho nh\u00e2n quy\u1ec1n g\u1eedi \u00f4ng ch\u00ednh tr\u1ecb gia Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Nam t\u1ea1i Paris, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t trong 4 g\u00f3p \u00fd v\u1ec1 vi\u1ec7c \u00f4ng Nam t\u1ed5 ch\u1ee9c b\u1eefa c\u01a1m g\u00e2y q\u0169y t\u1ea1i ch\u00f9a Kh\u00e1nh Anh v\u00e0 k\u00eau g\u1ecdi \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho H\u1ed3 s\u01a1 Ki\u1ec7n H\u00e0 N\u1ed9i t\u1ea1i LHQ, m\u00e0 \u00f4ng Nam g\u1ecdi l\u00e0 <em><strong>\u201cH\u1ed2 S\u01a0 v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng (\u2026) L\u00e0m\u0111\u01b0\u1ee3c\u0111i\u1ec1u\u0111\u00f3,ch\u00fang ta m\u1edbi c\u00f3\u0111\u01b0\u1ee3cT\u01af TH\u1ebe CH\u1ee6\u0110\u1ed8NG\u0111\u00e1nh v\u00e0o M\u1ed8T TRONG NH\u1eeeNGT\u1eee HUY\u1ec6Tc\u1ee7a t\u1eadp\u0111o\u00e0n MafiaH\u00e0 N\u1ed9i\u201d<\/strong><\/em> (ch\u00fang t\u00f4i d\u1eabn nguy\u00ean c\u00e2u \u00f4ng Nam k\u00eau g\u1ecdi v\u1edbi c\u00e1c l\u1ed7i ch\u00ednh t\u1ea3 v\u00e0 c\u00e1ch \u00f4ng vi\u1ebft hoa).<\/p>\n<p>L\u00fac \u1ea5y ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh v\u1edbi \u00f4ng Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Nam r\u1eb1ng\u00a0:<\/p>\n<p><em>\u201cT\u00f4i d\u00e1m kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh 99% l\u00e0 h\u1ed3 s\u01a1 c\u00e1c anh s\u1eafp n\u1ed9p, sau khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea9u bi\u00ean lai, l\u00e0 ch\u00ecm v\u00e0o h\u1ed1 l\u00e3ng qu\u00ean. V\u00ec c\u00e1c c\u01a1 c\u1ea5u nh\u00e2n quy\u1ec1n LHQ ch\u1eb3ng gi\u00fap g\u00ec cho c\u00e1c anh, th\u00eam Tr\u1ee5c C\u1ef1c Quy\u1ec1n s\u1ebd t\u1ea9y ph\u00e1 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng chi c\u00e1c anh d\u1ef1 t\u00ednh.<\/em><\/p>\n<p><em>\u201cCho n\u00ean t\u00f4i r\u1ea5t e s\u1ee3 c\u00e2u vi\u1ebft c\u1ee7a anh tuy r\u00f4m r\u1ea3, hay ho\u00a0: \u201cH\u1ed2 S\u01a0 v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng (\u2026) L\u00e0m\u0111\u01b0\u1ee3c\u0111i\u1ec1u\u0111\u00f3,ch\u00fang ta m\u1edbi c\u00f3\u0111\u01b0\u1ee3cT\u01af TH\u1ebe CH\u1ee6\u0110\u1ed8NG\u0111\u00e1nh v\u00e0o M\u1ed8T TRONG NH\u1eeeNGT\u1eee HUY\u1ec6Tc\u1ee7a t\u1eadp\u0111o\u00e0n MafiaH\u00e0 N\u1ed9i\u201d. N\u1ebfu anh kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c 20% c\u1ee7a \u00fd mu\u1ed1n s\u1ebd l\u00e0m th\u1ea5t v\u1ecdng qu\u1ea7n ch\u00fang \u0111\u1ea5u tranh \u0111ang tr\u00f4ng \u0111\u1ee3i \u1edf s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan, gi\u1ecfi gi\u1eafn v\u00e0 chuy\u00ean nghi\u1ec7p c\u1ee7a anh v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Qu\u1ea3 nh\u01b0 th\u1ebf, hai n\u0103m qua, kh\u00f4ng th\u1ea5y \u00f4ng Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Nam cho \u0111\u1ed3ng b\u00e0o bi\u1ebft ti\u1ec1n b\u1ea1c thu \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c g\u00ec, cu\u1ed9c ki\u1ec7n t\u1ee5ng \u1ea5y \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, k\u1ebft qu\u1ea3 ra sao\u00a0?<\/p>\n<div align=\"left\"><span class=\"title\"><font color=\"#003366\">Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ph\u00e1p l\u00fd qu\u1ed1c t\u1ebf ch\u1eb3ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng g\u00ec cho vi\u1ec7c truy t\u1ed1 t\u1ed9i \u00e1c c\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam hay sao\u00a0?<\/font><\/span><\/div>\n<p>\nC\u00f3 nh\u01b0ng kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p.<\/p>\n<p>Ph\u00e1p l\u00fd qu\u1ed1c t\u1ebf l\u00e0 nguy\u00ean t\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn t\u1eeb cu\u1ed1i Th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 hai \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1ed9i \u00e1c nh\u01b0 n\u1ea1n di\u1ec7t ch\u1ee7ng, chi\u1ebfn tranh, tra t\u1ea5n, m\u1ea5t t\u00edch\u2026 khi\u1ebfn nh\u00e2n lo\u1ea1i t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c t\u1ed9i \u00e1c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra x\u1eed t\u1ea1i b\u1ea5t c\u1ee9 qu\u1ed1c gia n\u00e0o. T\u1ed1t h\u01a1n h\u1ebft l\u00e0 c\u00e1c t\u1ed9i \u00e1c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed t\u1ea1i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc s\u1edf t\u1ea1i. Nh\u01b0ng n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c v\u1ee5 x\u1eed, nh\u01b0 t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam c\u1ed9ng s\u1ea3n ng\u00e0y nay, b\u1ea5t c\u1ee9 ai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 n\u1ed9p \u0111\u01a1n ki\u1ec7n t\u1ea1i m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc th\u1ee9 ba \u2013 thu\u1eadt ng\u1eef g\u1ecdi l\u00e0 <em>\u201cForum state\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>\u0110\u00e3 c\u00f3 125 qu\u1ed1c gia tham gia k\u00fd k\u1ebft Ph\u00e1p l\u00fd qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00e0 \u0111\u1eb7t ph\u00e1p l\u00fd n\u00e0y trong khu\u00f4n kh\u1ed5 lu\u1eadt ph\u00e1p qu\u1ed1c gia, t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh <em>Forum state<\/em> \u0111\u1ec3 th\u1ee5 l\u00fd c\u00e1c h\u1ed3 s\u01a1 th\u01b0a ki\u1ec7n c\u1ee7a n\u1ea1n nh\u00e2n hay c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c Phi ch\u00ednh ph\u1ee7. Hi\u1ec7n nay, Ch\u00e2u \u00c2u l\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia d\u1ec5 d\u00e0ng ch\u1ea5p nh\u1eadn vi\u1ec7c th\u01b0a ki\u1ec7n n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean vi\u1ec7c th\u1ee5 l\u00fd r\u1ea5t ph\u1ee9c t\u1ea1p, do m\u1ed7i qu\u1ed1c gia c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch h\u00e0nh x\u1eed ri\u00eang, v\u00e0 th\u1eddi gian th\u01b0a ki\u1ec7n kh\u00e1 d\u00e0i. Nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n, ph\u1ee9c t\u1ea1p g\u1ed3m c\u00f3\u00a0:<\/p>\n<p><strong>1. Th\u1eddi hi\u1ec7ub\u1ecb gi\u1edbi h\u1ea1n\u00a0:<\/strong> nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n tranh t\u1ee5ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ea9y ra qu\u00e1 l\u00e2u. \u1ede Ph\u00e1p gi\u1edbi h\u1ea1n l\u00e0 10 n\u0103m, \u1edf \u0110\u1ee9c 20 n\u0103m. \u00cdt c\u00f3 qu\u1ed1c gia n\u00e0o ch\u1ea5p nh\u1eadn qu\u00e1 th\u1eddi gian \u1ea5y. Do \u0111\u00f3, tranh t\u1ee5ng v\u1ee5 C\u1ea3i c\u00e1ch Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t hay M\u1eadu Th\u00e2n Hu\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n<p><strong>2. S\u1ef1 c\u00f3 m\u1eb7t c\u1ee7a b\u1ecb can\u00a0:<\/strong> B\u1ecb can ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1eb7t t\u1ea1i t\u00f2a \u00e1n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia th\u1ee9 ba (Forum State) v\u00e0o l\u00fac th\u1ee5 l\u00fd \u0111\u01a1n ki\u1ec7n (nh\u01b0 \u1edf Ph\u00e1p), v\u00e0o l\u00fac th\u1ee5 l\u00fd \u0111\u01a1n ki\u1ec7n v\u00e0 trong th\u1eddi gian \u0111i\u1ec1u tra (nh\u01b0 \u1edf Canada, H\u00f2a Lan), ho\u1eb7c l\u00fac t\u00f2a x\u00e9t x\u1eed (nh\u01b0 \u1edf \u0110\u1ee9c, T\u00e2y Ban Nha, Ti\u1ec7p, \u1ef2 \u0110\u1ea1i L\u1ee3i, Na Uy).<\/p>\n<p><strong>3. H\u1ed3 s\u01a1 v\u1eefng ch\u1eafc\u00a0:<\/strong> \u0110\u1ec3 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc th\u1ee9 ba (Forum state) th\u1ee5 l\u00fd \u0111\u01a1n ki\u1ec7n, h\u1ed3 s\u01a1 ph\u1ea3i v\u1eefng ch\u1eafc, v\u1edbi <strong>s\u1ef1 c\u00f3 m\u1eb7t c\u1ee7a nh\u00e2n ch\u1ee9ng<\/strong> (First hand witnesses) hay c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1ebft, <strong>nh\u1eefng ch\u1ee9ng c\u1edb ph\u1ea1m t\u1ed9i<\/strong> c\u1ee7a b\u1ecb can. Kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c ph\u00fac tr\u00ecnh hay nh\u1eefng nh\u00e2n ch\u1ee9ng ngo\u1ea1i cu\u1ed9c th\u1ee9 ba.<\/p>\n<p><strong>4. Quy\u1ec1n mi\u1ec5n tr\u1eeb ngo\u1ea1i giao\u00a0:<\/strong> C\u00e1c v\u1ecb T\u1ed5ng th\u1ed1ng, Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1i giao v\u00e0 qu\u1ed1c ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb ngo\u1ea1i giao, kh\u00f4ng ai \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1ed1, ngo\u1ea1i tr\u1eeb t\u1ea1i T\u00f2a \u00e1n H\u00ecnh s\u1ef1 Qu\u1ed1c t\u1ebf. Nh\u01b0ng l\u1eafm khi c\u00e1c qu\u1ed1c gia th\u1ee9 ba cho quy\u1ec1n mi\u1ec5n tr\u1eeb c\u00e1c c\u1ef1u b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n n\u0103m 2004, Li\u00ean \u0110o\u00e0n Qu\u1ed1c t\u1ebf Nh\u00e2n quy\u1ec1n truy t\u1ed1 \u00f4ng Donald Rumsfeld, c\u1ef1u B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng qu\u1ed1c ph\u00f2ng Hoa K\u1ef3, v\u1ec1 nh\u1eefng t\u1ed9i \u00e1c t\u1ea1i Iraq, nh\u01b0ng Ph\u00e1p \u0111\u00e3 cho quy\u1ec1n mi\u1ec5n tr\u1eeb v\u00e0 b\u00e1c b\u1ecf \u0111\u01a1n ki\u1ec7n.<\/p>\n<p><strong>5. \u00c1p l\u1ef1c ch\u00ednh tr\u1ecb\u00a0:<\/strong> Trong nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p qu\u1ed1c gia th\u1ee9 ba (Forum state) kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u00e1p d\u1ee5ng ph\u00e1p l\u00fd qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00ec nguy h\u1ea1i \u0111\u1ebfn li\u00ean h\u1ec7 ngo\u1ea1i giao. V\u00ed d\u1ee5 n\u0103m 2003 \u0111\u01a1n ki\u1ec7n truy t\u1ed1 \u00f4ng Tommy Franks, Ch\u1ec9 huy tr\u01b0\u1edfng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Hoa K\u1ef3 t\u1ea1i Iraq, \u1edf V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c B\u1ec9. Nh\u01b0ng B\u1ec9 \u0111\u00e3 b\u00e1c b\u1ecf ngay, v\u00ec B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng Qu\u1ed1c ph\u00f2ng Hoa K\u1ef3, Donald Rumfelds, h\u0103m d\u1ecda n\u1ebfu B\u1ec9 th\u1ee5 l\u00fd h\u1ed3 s\u01a1, Hoa K\u1ef3 s\u1ebd d\u1eddi tr\u1ee5 s\u1edf OTAN \u1edf B\u1ec9 sang m\u1ed9t qu\u1ed1c gia kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Ri\u00eang t\u1ea1i Hoa K\u1ef3, c\u00f3 hai s\u1eafc lu\u1eadt m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t t\u1ecb n\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 truy t\u1ed1, \u0111\u00f3 l\u00e0\u00a0:<\/p>\n<p><strong>1. Alien Tort Claim Act (ATCA)<\/strong> ra \u0111\u1eddi t\u1eeb n\u0103m 1798. \u0110\u00e2y l\u00e0 tr\u00ecnh t\u1ef1 t\u1ed1 t\u1ee5ng trong v\u1ee5 ki\u1ec7n d\u00e2n s\u1ef1, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u00ecnh s\u1ef1. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00f4ng d\u00e2n Hoa K\u1ef3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e2m \u0111\u01a1n ki\u1ec7n nh\u1eefng c\u00f4ng d\u00e2n n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c (Vi\u1ec7t C\u1ed9ng ch\u1eb3ng h\u1ea1n), m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb th\u1eddi hi\u1ec7u gi\u1edbi h\u1ea1n. Tuy nhi\u00ean b\u1ecb can ph\u1ea3i v\u00e0o Hoa K\u1ef3 l\u00fac \u0111\u01a1n ki\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 l\u00fd. H\u01a1n 200 n\u0103m qua ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p th\u00e0nh c\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p><strong>2. Torture Victim Prevention Act<\/strong> \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ed1c h\u1ed9i Hoa K\u1ef3 th\u00f4ng qua n\u0103m 1991. Tuy nhi\u00ean c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n truy t\u1ed1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ea9y ra qu\u00e1 10 n\u0103m.<\/p>\n<p><strong>K\u1ebft lu\u1eadn\u00a0:<\/strong><\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u quan t\u00e2m v\u00e0 ph\u1ea3i truy t\u1ed1 t\u1ee9c kh\u1eafc l\u00e0 nh\u1eefng vi ph\u1ea1m \u0110ANG x\u1ea9y ra trong n\u01b0\u1edbc (c\u00e1c vi ph\u1ea1m nh\u00e2n quy\u1ec1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ecdi gi\u1edbi k\u1ec3 c\u1ea3 thi\u1ebfu nhi v\u00e0 ph\u1ee5 n\u1eef, c\u00e1c v\u1ee5 \u0111\u00e0n \u00e1p t\u00f4n gi\u00e1o, \u0111\u00e0n \u00e1p ng\u01b0\u1eddi s\u1eafc t\u1ed9c, \u0111\u00e0n \u00e1p ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec3u t\u00ecnh ch\u1ed1ng Trung C\u1ed9ng x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c, v.v\u2026).<\/p>\n<p>V\u00ec sao c\u1ee9 l\u00f4i k\u00e9o nh\u1eefng \u201ct\u1ed9i \u00e1c C\u1ed9ng s\u1ea3n\u201d x\u1ea9y ra b\u1ed1n ch\u1ee5c, n\u0103m ch\u1ee5c n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 qu\u00e1 th\u1eddi hi\u1ec7u, trong khi <em><strong>im l\u1eb7ng<\/strong><\/em> hay <em><strong>l\u00e0m ng\u01a1<\/strong><\/em> tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c t\u1ed9i \u00e1c, c\u0169ng c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 C\u1ed9ng s\u1ea3n, \u0110ANG x\u1ea9y ra h\u1eb1ng ng\u00e0y tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam\u00a0?!<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00eau g\u00e0o <em>\u201cTruy t\u1ed1 t\u1ed9i \u00e1c C\u1ed9ng s\u1ea3n\u201d<\/em> \u0111\u1ed3ng th\u1eddi v\u1edbi nh\u1eefng l\u1eddi c\u00f4ng k\u00edch tr\u00ean Paltalk, hay b\u00e0i vi\u1ebft tung l\u00ean M\u1ea1ng Internet h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u00e1nh ph\u00e1 c\u00e1c \u0111o\u00e0n th\u1ec3, t\u00f4n gi\u00e1o thu\u1ed9c phe d\u00e2n t\u1ed9c, m\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 th\u1ea5y r\u00f5 ch\u1ec9 l\u00e0m ph\u00e2n h\u00f3a v\u00e0 ly gi\u00e1n C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t H\u1ea3i ngo\u1ea1i. D\u00f9 l\u1eddi c\u00f4ng k\u00edch, b\u00e0i vi\u1ebft h\u00f3a trang d\u01b0\u1edbi m\u1ef9 t\u1eeb \u201cCh\u1ed1ng C\u1ed9ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1c t\u1ebf, c\u00e1c l\u1ed1i c\u00f4ng k\u00edch hay b\u00e0i vi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf cho \u0111\u1ebfn nay v\u1ed1n xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb c\u01a1 quan ph\u1ea3n gi\u00e1n c\u1ee7a B\u1ed9 C\u00f4ng an H\u00e0 N\u1ed9i, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 A16 thu\u1ed9c B\u1ed9 C\u00f4ng an, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi X15 C\u1ee5c 2 B\u1ed9 Qu\u1ed1c ph\u00f2ng chuy\u00ean tr\u00e1ch bi\u00ean so\u1ea1n t\u00e0i li\u1ec7u ph\u1ea3n gi\u00e1n gi\u1ea3 (th\u00f4ng tin gi\u1ea3, t\u01b0 li\u1ec7u gi\u1ea3, h\u00ecnh \u1ea3nh gi\u1ea3, nh\u1eb1m ly gi\u00e1n C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t h\u1ea3i ngo\u1ea1i v\u00e0 b\u00f4i nh\u1ecd, vu h\u00e3m c\u00e1c nh\u00e0 \u0111\u1ea5u tranh cho nh\u00e2n quy\u1ec1n, d\u00e2n ch\u1ee7 trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 ch\u00fang ta th\u1ea5y ph\u00e1t h\u00e0nh th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c tr\u00ean M\u1ea1ng qua m\u1ed9t s\u1ed1 C\u00e2y b\u00fat \u201cch\u1ed1ng C\u1ed9ng\u201d hay Trang nh\u00e0 \u201cch\u1ed1ng C\u1ed9ng\u201d hi\u1ec7n h\u1eefu t\u1ea1i Ph\u00e1p, Anh, Hoa K\u1ef3, \u00dac \u0110\u1ea1i L\u1ee3i.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c g\u1ecdi k\u00eau su\u00f4ng cho vi\u1ec7c \u201cTruy t\u1ed1 t\u1ed9i \u00e1c C\u1ed9ng s\u1ea3n\u201d hay g\u1ecdi k\u00eau \u201c\u0110o\u00e0n k\u1ebft\u201d, khi b\u1ea3n th\u00e2n c\u00e1c tay vi\u1ebft hay trang nh\u00e0 n\u00f3i tr\u00ean ch\u01b0a h\u1ec1 c\u00f3 m\u1ed9t H\u00e0nh \u0110\u1ed9ng Ch\u1ed1ng Chia r\u1ebd n\u00e0o c\u1ea3, ch\u01b0a t\u1eebng tham gia t\u1ed1 c\u00e1o H\u00e0 N\u1ed9i trong c\u00e1c t\u1ed9i ph\u1ea1m hi\u1ec7n t\u1ea1i tr\u00ean c\u00e1c Di\u1ec5n \u0111\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>PARIS, ng\u00e0y 23.9.2011 (QU\u00ca M\u1eb8) &#8211; Trong th\u1eddi gian qua, \u1ee6y ban B\u1ea3o v\u1ec7 Quy\u1ec1n l\u00e0m Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u01b0 c\u1ee7a b\u1ea1n \u0111\u1ecdc kh\u1eafp n\u0103m ch\u00e2u g\u1eedi v\u1ec1 h\u1ecfi Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t h\u1ea3i ngo\u1ea1i c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng Truy t\u1ed1 t\u1ed9i \u00e1c C\u1ed9ng s\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c T\u00f2a \u00e1n qu\u1ed1c t\u1ebf kh\u00f4ng\u00a0? N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":375,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[67],"tags":[],"class_list":["post-1690","post","type-post","status-publish","format-standard","","category-tin-ubbvqlnvn"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/375"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1690"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1690\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}