{"id":1742,"date":"2011-12-19T12:00:00","date_gmt":"2011-12-19T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/queme.org\/all\/all\/ngi-pht-t-trc-him-ha-i-hn-xm-lng\/"},"modified":"2016-09-09T13:43:32","modified_gmt":"2016-09-09T13:43:32","slug":"ngi-pht-t-trc-him-ha-i-hn-xm-lng","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/queme.org\/vi\/ngi-pht-t-trc-him-ha-i-hn-xm-lng\/","title":{"rendered":"Ng\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed tr\u01b0\u1edbc hi\u1ec3m h\u1ecda \u0110\u1ea1i H\u00e1n x\u00e2m l\u0103ng"},"content":{"rendered":"<p>PARIS, ng\u00e0y 19.12.2011 (PTTPGQT) &#8211; \u0110\u1ea1i h\u1ed9i Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam Th\u1ed1ng nh\u1ea5t k\u1ef3 IX t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea1i Ch\u00f9a \u0110i\u1ec1u Ng\u1ef1, th\u00e0nh ph\u1ed1 Westminster, ti\u1ec3u bang California, Hoa K\u1ef3 t\u1eeb ng\u00e0y 18 \u0111\u1ebfn 20.11.2011. Phi\u00ean Kho\u00e1ng \u0111\u1ea1i th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ed9i mang ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 <strong>\u201cNg\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed tr\u01b0\u1edbc hi\u1ec3m h\u1ecda x\u00e2m l\u0103ng\u201d<\/strong>. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i Kho\u00e1ng \u0111\u1ea1i n\u00e0y h\u1ebft s\u1ee9c s\u00f4i n\u1ed5i v\u1edbi ph\u1ea7n h\u1ed9i lu\u1eadn m\u00e0 h\u1ea7u nh\u01b0 c\u00e1c tham d\u1ef1 vi\u00ean \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u 125 \u0111\u01a1n v\u1ecb Gi\u00e1o h\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng g\u00f3p, ph\u00e1t bi\u1ec3u n\u00f3i l\u00ean \u01b0u t\u01b0 chung c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed Vi\u1ec7t Nam. S\u1ef1 \u01b0u t\u01b0 th\u00e2m thi\u1ebft v\u00e0 s\u00f4i n\u1ed5i \u0111\u00f3ng g\u00f3p \u1ea5y \u0111\u00e3 d\u1eabn d\u1eaft \u0110\u1ea1i h\u1ed9i tr\u00e0n \u0111\u1ea7y h\u1ee9ng kh\u1edfi v\u1edbi 4 Kho\u00e1ng \u0111\u1ea1i ti\u1ebfp sau \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Thuy\u1ebft tr\u00ecnh vi\u00ean t\u1ea1i Kho\u00e1ng \u0111\u1ea1i 1 n\u00e0y l\u00e0 C\u01b0 s\u0129 V\u00f5 V\u0103n \u00c1i. B\u00e0i thuy\u1ebft tr\u00ecnh \u1ee9ng kh\u1ea9u trong v\u00f2ng m\u1ed9t gi\u1edd \u0111\u1ed3ng h\u1ed3. Theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a s\u1ed1 \u0111\u00f4ng, ch\u00fang t\u00f4i ch\u00e9p l\u1ea1i t\u1eeb b\u0103ng thu b\u00e0i thuy\u1ebft tr\u00ecnh \u1ea5y v\u00e0 g\u1eedi \u0111\u1ebfn C\u01b0 s\u0129 xem tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ho\u00e0n ch\u1ec9nh. Sau \u0111\u00e2y l\u00e0 to\u00e0n v\u0103n b\u00e0i thuy\u1ebft tr\u00ecnh xin g\u1eedi \u0111\u1ebfn B\u1ea1n \u0111\u1ecdc v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111ang c\u00f3 nguy c\u01a1 x\u00e2m l\u1ea5n t\u1eeb B\u1eafc ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<div align=\"right\"><strong>PTTPGQT<\/strong><\/div>\n<hr>\n<div align=\"center\" style=\"line-height:2em\"><span class=\"title\"><font color=\"#003366\">Ng\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed tr\u01b0\u1edbc hi\u1ec3m h\u1ecda x\u00e2m l\u0103ng<\/font><\/span><br \/>\n<span class=\"text\"><font color=\"#003366\">Thuy\u1ebft tr\u00ecnh t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ed9i GHPGVNTN k\u1ef3 9 \u2013 Kho\u00e1ng \u0111\u1ea1i I<br \/>\nV\u00f5 V\u0103n \u00c1i<\/font><\/span><\/div>\n<p>Thua qu\u00fd v\u1ecb \u0110\u1ea1i bi\u1ec3u,<\/p>\n<p>Ch\u1ee7 ngh\u0129a b\u00e1 quy\u1ec1n \u0110\u1ea1i H\u00e1n v\u1edbi \u00e2m m\u01b0u th\u00f4n t\u00ednh Vi\u1ec7t Nam c\u1ee7a Trung qu\u1ed1c l\u00e0 chuy\u1ec7n t\u1eeb ngh\u00ecn n\u0103m. M\u1ea5y m\u01b0\u01a1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc ta t\u1eebng nh\u1eadp t\u00e2m v\u1edbi c\u00e2u h\u00e1t <em>\u201cM\u1ed9t ngh\u00ecn n\u0103m n\u00f4 l\u1ec7 gi\u1eb7c T\u00e0u \/ M\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m n\u00f4 l\u1ec7 gi\u1eb7c T\u00e2y \/ Hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m n\u1ed9i chi\u1ebfn t\u1eebng ng\u00e0y\u2026\u201d<\/em>. Qu\u1ea3 th\u1ef1c v\u1eady, 2000 n\u0103m l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t l\u00e0 2000 n\u0103m d\u1ed3n l\u1ef1c ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m. Trong cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1ee7 quy\u1ec1n d\u00e2n t\u1ed9c, ng\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed Vi\u1ec7t Nam tham d\u1ef1 r\u1ea5t s\u1edbm. Ch\u1eb3ng c\u1ea7n nh\u1eafc l\u1ea1i c\u00e1c minh ch\u1ee9ng l\u1ecbch s\u1eed d\u01b0\u1edbi c\u00e1c tri\u1ec1u \u0110inh, L\u00ea, L\u00fd, Tr\u1ea7n\u2026 H\u00e3y nh\u00ecn v\u00e0o cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn V\u1ec7 qu\u1ed1c \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Hai B\u00e0 Tr\u01b0ng n\u1eeda \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 nh\u1ea5t T\u00e2y l\u1ecbch, th\u00ec n\u0103m 37, S\u01b0 B\u00e0 Thi\u1ec1u Hoa \u0111\u00e3 m\u1ed9 500 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u1ee9ng chi\u1ebfn v\u1edbi Hai B\u00e0. Sau cu\u1ed9c th\u1ea5t tr\u1eadn, nhi\u1ec1u n\u1eef t\u01b0\u1edbng r\u00fat v\u1ec1 c\u00e1c ch\u00f9a vi\u1ec7n \u1ea9n n\u00e1u, nh\u01b0 B\u00e1t N\u00e0n phu nh\u00e2n, n\u1eef t\u01b0\u1edbng Ti\u00ean La, v.v&#8230; \u0110\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c n\u1eef t\u01b0\u1edbng Ph\u1eadt t\u1eed, \u1eaft ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ef1 tham gia \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o c\u1ee7a qu\u1ea7n ch\u00fang Ph\u1eadt t\u1eed. S\u01b0 b\u00e0 Thi\u1ec1u Hoa tu \u1edf ch\u00f9a Ph\u00fac Kh\u00e1nh, nay l\u00e0 ch\u00f9a Hi\u1ec1n Quan, huy\u1ec7n Tam Thanh, t\u1ec9nh Ph\u00fa Th\u1ecd. Ng\u00e0y nay \u0111\u1ebfn th\u0103m ch\u00f9a ta c\u00f2n th\u1ea5y \u1edf \u0111\u1ec1n th\u1edd b\u00e0 treo b\u1ee9c \u0111\u1ea1i t\u1ef1 <em>\u201cDi\u1ec7t B\u1ea1o T\u01b0\u1edbng Ph\u1eadt\u201d<\/em> v\u00e0 nhi\u1ec1u c\u00e2u \u0111\u1ed1i nh\u1eafc vi\u1ec7c b\u00e0 ph\u00f2 t\u00e1 cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn v\u1ec7 qu\u1ed1c hai m\u01b0\u01a1i th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>T\u1eeb cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn c\u1ee7a hai B\u00e0 Tr\u01b0ng k\u00e9o d\u00e0i cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn sau \u0111\u00f3 c\u1ee7a Khu Li\u00ean, Chu \u0110\u1ea1t, L\u01b0\u01a1ng Long, Kh\u1ed5ng Chi v\u00e0 Tr\u1ee5 thi\u00ean t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u1ebf k\u1ef7 II Tl., anh em b\u00e0 Tri\u1ec7u Th\u1ecb Trinh n\u0103m 248 Tl., Ph\u1eadt t\u1eed L\u00fd Nam \u0110\u1ebf d\u1ef1ng l\u00ean Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c l\u1eadp V\u1ea1n Xu\u00e2n n\u0103m 544 Tl\u2026. L\u00fac n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 s\u1ef1 tham gia c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 n\u00f3i chuy\u1ec7n x\u01b0a. Ng\u00e0y nay t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ed5i kh\u00e1c, h\u00ecnh th\u00e1i x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u0169ng kh\u00e1c \u0111i v\u00e0 ph\u1ee9c t\u1ea1p, phi\u1ec1n to\u00e1i h\u01a1n. Ng\u00e0y x\u01b0a \u0111\u1ed1i \u1ee9ng v\u1edbi h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n qu\u00e2n T\u00e0u x\u00e2m l\u1ea5n, to\u00e0n d\u00e2n n\u1ed5i l\u00ean ch\u1ed1ng kh\u00e1ng. G\u1eb7p tri\u1ec1u ch\u00ednh trung ngh\u0129a, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t l\u00f2ng n\u00ean ch\u1ee7 quy\u1ec1n kh\u00f4ng m\u1ea5t. Ng\u00e0y nay Trung qu\u1ed1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n. Th\u1ebf gi\u1edbi ph\u00e2n chia t\u1eebng kh\u1ed1i, t\u1eebng v\u00f9ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng, c\u00e1c qu\u1ed1c gia nh\u1ecf kh\u00f3 m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ea3m tr\u00e1ch l\u1ea5y vi\u1ec7c m\u00ecnh khi thi\u1ebfu s\u1ef1 kh\u00f4n kh\u00e9o v\u00e0 \u0111\u1ea3m l\u01b0\u1ee3c, thi\u1ebfu s\u1ef1 h\u1eadu thu\u1eabn c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>B\u1eb1ng <em>Quy\u1ec1n l\u1ef1c nhuy\u1ec5n<\/em> (Soft power) ch\u1ee9 kh\u00f4ng b\u1eb1ng s\u00fang \u0111\u1ea1n, Trung qu\u1ed1c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c th\u1ebf gi\u1edbi qua h\u00ecnh th\u1ee9c v\u0103n h\u00f3a. Ch\u01b0a k\u1ec3 \u0111\u1ebfn ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng di d\u00e2n v\u00e0 kinh t\u1ebf t\u00e0i ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u1ef1c nhuy\u1ec5n l\u00e0 kh\u00e1i ni\u1ec7m c\u1ee7a nh\u00e0 tri\u1ebft gia ch\u00ednh tr\u1ecb Hoa K\u1ef3 Joseph S. Nye ph\u00e1t ki\u1ebfn n\u0103m 1990, l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c thu ph\u1ee5c nh\u00e2n t\u00e2m b\u1eb1ng tr\u00e1i tim, khi l\u00fd lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00f4i k\u00e9o, m\u00e0 v\u0103n h\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nh\u01b0 v\u0169 kh\u00ed. \u0110\u00e2y c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 s\u00e1chl\u01b0\u1ee3c <em>t\u00e2m c\u00f4ng<\/em> m\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i \u00e1p d\u1ee5ng th\u00e0nh c\u00f4ng v\u1edbi qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c Minh \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XV\u00a0<a name=\"footnote1\"><\/a><a href=\"#note1\" style=\"text-decoration:none;\">(1)<\/a>. Ph\u00e1t ki\u1ebfn t\u1eeb T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng nh\u01b0ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc C\u1ed9ng s\u1ea3n kh\u1ed5ng l\u1ed3 Trung qu\u1ed1c \u00e1p d\u1ee5ng tri\u1ec7t \u0111\u1ec3, h\u01a1n xa c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u00c2u M\u1ef9.<\/p>\n<p>Cu\u1ed9c di d\u00e2n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n v\u00e0o T\u00e2y T\u1ea1ng \u0111\u00e3 l\u00e0m cho m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c hi\u1ec1n h\u00f2a Ph\u1eadt gi\u00e1o b\u1ecb b\u1eadt g\u1ed1c, m\u00e0 \u0110\u1ee9c Dalai Lama g\u1ecdi l\u00e0 cu\u1ed9c di\u1ec7t ch\u1ee7ng v\u0103n h\u00f3a. T\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam kh\u1edfi s\u1ef1 v\u1edbi h\u00e0ng ch\u1ee5c ngh\u00ecn c\u00f4ng nh\u00e2n Trung qu\u1ed1c \u0111\u1ed5 v\u00e0o T\u00e2y nguy\u00ean khai th\u00e1c b\u00f4-x\u00edt, r\u1ed3i tr\u00e0n kh\u1eafp c\u00e1c t\u1ec9nh tr\u00ean to\u00e0n qu\u1ed1c nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Ninh, H\u1ea3i Ph\u00f2ng, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, C\u00e0 Mau. Nh\u1eefng l\u00e0ng ng\u01b0\u1eddi Hoa d\u1ef1ng l\u00ean sinh s\u1ed1ng nh\u01b0 n\u01a1i qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng h\u1ecd. C\u00f4ng nh\u00e2n ch\u00ednh th\u1ee9c v\u00e0 r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00f4ng nh\u00e2n \u201cchui\u201d, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi Hoa Kh\u00f4ng c\u1ea7n chi\u1ebfu kh\u00e1n nh\u1eadp c\u1ea3nh. H\u00f4m nay l\u00e0 th\u1ee3 thuy\u1ec1n (nh\u01b0 tung \u0111\u1ed9i th\u1ee9 N\u0103m), ng\u00e0y mai l\u00e0 h\u1ed3ng qu\u00e2n x\u00e2m l\u1ea5n. Ai bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c\u00a0? \u0110\u1ea1i l\u00e3o H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u0110\u1ed9 \u0111\u00e3 b\u00e1o \u0111\u1ed9ng s\u1edbm nh\u1ea5t v\u1ec1 \u0111\u1ea1i n\u1ea1n b\u00f4 x\u00edt T\u00e2y nguy\u00ean qua <strong>\u201cL\u1eddi K\u00eau g\u1ecdi M\u1ed9t Th\u00e1ng Bi\u1ec3u t\u00ecnh T\u1ea1i gia\u201d<\/strong>\u00a0<a name=\"footnote2\"><\/a><a href=\"#note2\" style=\"text-decoration:none;\">(2)<\/a> ch\u1ed1ng \u0111\u1ec1 \u00e1n B\u00f4 x\u00edt T\u00e2y nguy\u00ean t\u1eeb ng\u00e0y 29.3.2009.<\/p>\n<p>Khai th\u00e1c b\u00f4 x\u00edt kh\u00f4ng nh\u1eefng g\u00e2y \u0111\u1ea1i n\u1ea1n sinh th\u00e1i cho ri\u00eang v\u00f9ng T\u00e2y nguy\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c s\u1eafc t\u1ed9c \u00edt ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c th\u1ea3i t\u1eeb b\u00f4 x\u00edt theo m\u01b0a th\u1ea5m v\u00e0o l\u00f2ng \u0111\u1ea5t lan xu\u1ed1ng mi\u1ec1n nam Trung Vi\u1ec7t, t\u1edbi t\u1eadn \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng s\u00f4ng C\u1eedu Long. Nh\u01b0ng nguy c\u01a1 an ninh qu\u1ed1c gia l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo h\u01a1n c\u1ea3. V\u00ec T\u00e2y nguy\u00ean l\u00e0 y\u1ebft h\u1ea7u qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a ba n\u01b0\u1edbc L\u00e0o, Cam B\u1ed1t, Vi\u1ec7t Nam. Ai n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebft h\u1ea7u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf ba n\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng c\u0169.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7n nay kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi, c\u00f4ng nh\u00e2n Trung qu\u1ed1c \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1eb7t nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1eeda tri\u1ec7u c\u00f4ng nh\u00e2n \u1edf Phi ch\u00e2u, 300 ngh\u00ecn \u1edf Nam M\u1ef9, 700 ngh\u00ecn \u1edf Li\u00ean bang Nga, v.v\u2026<\/p>\n<p>H\u00ecnh th\u1ee9c v\u0103n h\u00f3a n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u00e2y m\u00e0 B\u1eafc Kinh s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e0 xu\u1ea5t c\u1ea3ng \u00f4ng Kh\u1ed5ng T\u1eed.<\/p>\n<p>V\u00ec s\u00e1ch \u0110\u1ecf v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Mao kh\u00f4ng c\u00f2n \u0103n kh\u00e1ch \u1edf \u00c2u M\u1ef9 nh\u01b0 th\u1eddi th\u1eadp ni\u00ean 60 th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc. N\u00ean Trung qu\u1ed1c xu\u1ea5t c\u1ea3ng \u00f4ng Kh\u1ed5ng T\u1eed. Hi\u1ec7n c\u00f3 322 Vi\u1ec7n Kh\u1ed5ng T\u1eed thi\u1ebft l\u1eadp trong 96 n\u01b0\u1edbc tr\u00ean n\u0103m ch\u00e2u. T\u00e2n Hoa x\u00e3 ph\u1ecfng v\u1ea5n c\u1ef1u Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Ph\u00e1p Jean-Pierre Rafarin cu\u1ed1i n\u0103m ngo\u00e1i, \u00f4ng n\u00e0y cho bi\u1ebft v\u1ee3 \u00f4ng \u0111ang theo h\u1ecdc H\u00e1n ng\u1eef t\u1eeb 4 n\u0103m qua t\u1ea1i Vi\u1ec7n Kh\u1ed5ng T\u1eed r\u1ed9ng b\u1ed1n ngh\u00ecn m\u00e9t vu\u00f4ng \u1edf Paris qu\u1eadn 8. Vi\u1ec7n Kh\u1ed5ng T\u1eed \u1edf Poitiers, v\u00f9ng c\u1ee7a \u00f4ng c\u1ef1u Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Ph\u00e1p, d\u1ef1ng l\u00ean v\u1edbi s\u1ed1 ti\u1ec1n m\u1ed9t tri\u1ec7u Euros, B\u1eafc kinh g\u00f3p th\u00eam 792.000 Euros. Th\u1ebf l\u00e0 ti\u1ec1n thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Ph\u00e1p \u0111\u00f3ng cho qu\u1ed1c gia \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em d\u00f9ng cho vi\u1ec7c tuy\u00ean truy\u1ec1n c\u1ee7a B\u1eafc Kinh\u00a0! 14 Vi\u1ec7n Kh\u1ed5ng h\u1ecdc t\u1ea1i Ph\u00e1p thu h\u00fat 260.000 h\u1ecdc vi\u00ean.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7n \u0111ang c\u00f3 250 \u0111\u01a1n xin l\u1eadp Vi\u1ec7n Kh\u1ed5ng T\u1eed g\u1eedi v\u1ec1 B\u1eafc Kinh, ng\u01b0\u1eddi ta vui v\u1ebb \u0111\u00f3n m\u1eddi chi\u1ebfc d\u00e2y th\u00f2ng l\u1ecdng th\u1eaft v\u00e0o c\u1ed5 m\u00ecnh.<\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 S\u1eed h\u1ecdc \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Oregon Hoa K\u1ef3, Glenn Anthony May b\u00e1o \u0111\u1ed9ng hi\u1ec7n tr\u1ea1ng n\u00e0y qua b\u00e0i vi\u1ebft <em>\u201cQuy\u1ec1n l\u1ef1c nhuy\u1ec5n (Soft power) c\u1ee7a Trung qu\u1ed1c t\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3\u201d<\/em>. Hoa K\u1ef3 c\u00f3 70 Vi\u1ec7n Kh\u1ed5ng T\u1eed. Gi\u00e1o s\u01b0 May cho bi\u1ebft hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc k\u00fd k\u1ebft gi\u1eefa hai \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3 v\u00e0 B\u1eafc Kinh b\u00f3 bu\u1ed9c Vi\u1ec7n Kh\u1ed5ng T\u1eed \u1ee7ng h\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a B\u1eafc Kinh. T\u1ea1i c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Hoa K\u1ef3, gi\u00e1o s\u01b0 v\u00e0 sinh vi\u00ean t\u1ef1 do th\u1ea3o lu\u1eadn m\u1ecdi v\u1ea5n \u0111\u1ec1, k\u1ec3 c\u1ea3 ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a Hoa Th\u1ecbnh \u0110\u1ed1n. Th\u1ebf nh\u01b0ng t\u1ea1i c\u00e1c Vi\u1ec7n Kh\u1ed5ng T\u1eed ba ch\u1eef T tr\u1edf th\u00e0nh c\u1ea5m k\u1ef5 (Taiwan, Tibet, Tianmen \u2013 \u0110\u00e0i Loan, T\u00e2y T\u1ea1ng v\u00e0 Thi\u00ean An M\u00f4n).<\/p>\n<p>T\u1eeb h\u1ecdc ch\u1eef H\u00e1n, \u0111\u1ecdc T\u1ee9 th\u01b0, Ng\u0169 kinh, h\u1ecdc h\u1ed9i h\u1ecda T\u00e0u, vi\u1ebft ch\u1eef th\u1ea3o, t\u1eadp Tai Chi\u2026 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u00e0nh h\u1ebft c\u1ea3m t\u00ecnh m\u00ecnh cho v\u0103n h\u00f3a l\u00e2u \u0111\u1eddi c\u1ee7a Trung qu\u1ed1c m\u00e0 qu\u00ean \u0111i ch\u1ebf \u0111\u1ed9 hi\u1ec7n h\u00e0nh \u0111\u1ed9c t\u00e0i C\u1ed9ng s\u1ea3n, qu\u00ean \u0111i c\u00e1c cu\u1ed9c \u0111\u00e0n \u00e1p nh\u00e2n quy\u1ec1n, \u0111\u00e0n \u00e1p c\u00f4ng nh\u00e2n, qu\u00ean \u0111i c\u00e1c tr\u1ea1i Lao C\u1ea3i \u0111\u1ecba ng\u1ee5c \u1edf Trung qu\u1ed1c. Cu\u1ed9c th\u0103m d\u00f2 qua 27 qu\u1ed1c gia c\u1ee7a \u0110\u00e0i BBC Qu\u1ed1c t\u1ebf V\u1ee5 th\u00e1ng 3 \u0111\u1ea7u n\u0103m nay cho th\u1ea5y c\u1ea3m t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng gia t\u0103ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi Trung qu\u1ed1c. Anh qu\u1ed1c \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng th\u1ee9 8 sau Hoa K\u1ef3, Ph\u00e1p \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng th\u1ee9 5. T\u1ea1i Phi ch\u00e2u, 85% d\u00e2n ch\u00fang Nigeria c\u00f3 c\u1ea3m t\u00ecnh n\u1ed3ng h\u1eadu v\u1edbi Trung qu\u1ed1c. H\u01a1n c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Trung qu\u1ed1c v\u1ed1n ch\u1ec9 c\u00f3 77%.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i di d\u00e2n v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a Kh\u1ed5ng T\u1eed, c\u00f2n s\u1ef1 x\u00e2m nh\u1eadp kinh t\u1ebf t\u00e0i ch\u00ednh. Trung qu\u1ed1c \u0111ang gi\u00e0u ti\u1ec1n. Ai c\u0169ng bi\u1ebft Trung qu\u1ed1c hi\u1ec7n l\u00e0 ch\u1ee7 n\u1ee3 c\u1ee7a Hoa K\u1ef3. Cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng kinh t\u1ebf t\u1ea1i Hy L\u1ea1p, t\u1ea1i Ch\u00e2u \u00c2u, \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c Trung qu\u1ed1c \u0111em \u0111\u1ed3ng nh\u00e2n d\u00e2n t\u1ec7 mua l\u1ea1i kh\u00e1 nhi\u1ec1u c\u00f4ng ty c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c2u.<\/p>\n<p>Tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam ch\u00fang ta th\u00ec nguy c\u01a1 Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u0110\u00e0nh r\u1eb1ng trong t\u1ea7ng l\u1edbp nh\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 gi\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c Trung qu\u1ed1c \u00fd th\u1ee9c d\u00e2n ch\u1ee7 T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng \u0111ang manh nha v\u00e0 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t. Nh\u01b0 ta nh\u1eadn th\u1ea5y qua m\u1ed9t s\u1ed1 l\u00ean ti\u1ebfng g\u1ea7n \u0111\u00e2y. V\u00ed d\u1ee5 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p T\u01b0\u1edbng hai sao L\u01b0u \u00c1 Ch\u00e2u, Ch\u00ednh \u1ee7y \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c ph\u00f2ng, thu\u1ed9c con gi\u00f2ng ch\u00e1u gi\u1ed1ng c\u1ed9ng s\u1ea3n. Cha v\u1ee3 \u00f4ng l\u00e0 c\u1ed1 th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng L\u00fd Ti\u00ean Ni\u1ec7m. Trong b\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n c\u1ee7a tu\u1ea7n b\u00e1o Ph\u01b0\u1ee3ng Ho\u00e0ng (Phoenix Weekly) \u1edf H\u1ed3ng K\u00f4ng h\u00f4m 12.8.2010, L\u01b0u \u00c1 Ch\u00e2u cho r\u1eb1ng Trung Qu\u1ed1c ph\u1ea3i c\u1ea3i t\u1ed5 d\u00e2n ch\u1ee7 theo m\u00f4 h\u00ecnh hi\u1ec7n h\u00e0nh t\u1ea1i M\u1ef9 n\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u1ecb s\u1ee5p \u0111\u1ed5 theo ki\u1ec3u Li\u00ean X\u00f4 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. \u00d4ng c\u1ef1c l\u1ef1c \u0111\u1ea3 k\u00edch t\u00ecnh tr\u1ea1ng ch\u1ea1y theo ti\u1ec1n b\u1ea1c \u0111ang ng\u1ef1 tr\u1ecb \u1edf Trung Qu\u1ed1c, khi so s\u00e1nh ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ch\u00ednh tr\u1ecb hi\u1ec7n h\u00e0nh \u1edf Trung Qu\u1ed1c v\u1edbi th\u1ec3 ch\u1ebf d\u00e2n ch\u1ee7 t\u1ea1i Hoa K\u1ef3. L\u01b0u \u00c1 Ch\u00e2u n\u00f3i\u00a0: <em>\u201cN\u1ebfu m\u1ed9t th\u1ec3 ch\u1ebf kh\u00f4ng cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00edt th\u1edf kh\u00f4ng kh\u00ed t\u1ef1 do v\u00e0 ph\u00e1t huy s\u1ee9c s\u00e1ng t\u1ea1o, n\u1ebfu h\u1ec7 th\u1ed1ng \u1ea5y kh\u00f4ng l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t nh\u1ea5t l\u00e0m \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho ch\u1ebf \u0111\u1ed9 v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a v\u00e0o c\u00e1c v\u1ecb tr\u00ed l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, h\u1ec7 th\u1ed1ng \u1ea5y t\u1ea5t y\u1ebfu ph\u1ea3i di\u1ec7t vong\u201d.<\/em> \u00d4ng ca t\u1ee5ng tinh th\u1ea7n qu\u1ed1c gia m\u1ea1nh m\u1ebd, c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng, \u0111\u1ed3ng t\u00e2m nh\u1ea5t tr\u00ed c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n Hoa K\u1ef3 khi v\u1ee5 Twin Towers b\u1ecb ph\u00e1 s\u1eadp ng\u00e0y 9.11, v\u00e0 cho r\u1eb1ng <em>\u201cB\u00ed quy\u1ebft th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 n\u1eb1m \u1edf h\u1ec7 th\u1ed1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00e1p quy\u1ec1n t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00e2u \u0111\u1eddi v\u00e0 \u1edf th\u1ec3 ch\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb l\u00e0m c\u01a1 s\u1edf cho h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u00f3, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u1eb1m \u1edf trung t\u00e2m t\u00e0i ch\u00e1nh Wall Street hay \u1edf trung t\u00e2m c\u00f4ng ngh\u1ec7 Silicon Valley\u201d<\/em>. \u00d4ng ti\u00ean \u0111o\u00e1n l\u00e0 n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u1ea3i c\u00e1ch d\u00e2n ch\u1ee7, Trung Qu\u1ed1c s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0 v\u01b0\u01a1n l\u00ean nh\u01b0 hi\u1ec7n nay.<\/p>\n<p>M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 kh\u00e1c l\u00e0 cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a \u00f4ng Tri\u1ec7u T\u1eed D\u01b0\u01a1ng <em><strong>\u201cQu\u1ed1c gia \u0111\u00edch t\u00f9 ph\u1ea1m\u201d<\/strong><\/em> (Ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc) b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng Anh ra \u0111\u1eddi n\u0103m 2009. S\u00e1ch ghi l\u1ea1i 30 gi\u1edd \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 thu b\u0103ng b\u00ed m\u1eadt l\u00fac \u00f4ng c\u00f2n s\u1ed1ng trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng qu\u1ea3n ch\u1ebf. \u00d4ng n\u00f3i nhi\u1ec1u t\u1edbi phong tr\u00e0o L\u1ee5c T\u1ee9, t\u1ee9c s\u1ef1 bi\u1ebfn Thi\u00ean An M\u00f4n m\u00e0 \u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1eadu thu\u1eabn. Tuy nhi\u00ean \u00f4ng c\u0169ng ph\u00ea ph\u00e1n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn c\u01a1 ch\u1ebf C\u1ed9ng s\u1ea3n Trung qu\u1ed1c v\u00e0 ti\u00ean li\u1ec7u Trung qu\u1ed1c ph\u1ea3i \u00e1p d\u1ee5ng n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 Hoa K\u1ef3 m\u1edbi \u0111em l\u1ea1i ti\u1ebfn b\u1ed9 cho nh\u00e2n d\u00e2n.<\/p>\n<p>T\u1eeb th\u1ef1c t\u1ebf n\u00e0y, ch\u00fang ta c\u1ea7n nh\u1eadn th\u1ee9c cu\u1ed9c tranh \u0111\u1ea5u c\u1ee7a ch\u00fang ta hi\u1ec7n nay ch\u1ed1ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n \u1edf B\u1eafc kinh. Nh\u01b0ng ch\u00fang ta kh\u00f4ng ch\u1ed1ng nh\u00e2n d\u00e2n Trung qu\u1ed1c. V\u00ec hai kh\u1ed1i nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u1ea1n nh\u00e2n c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n qu\u1ed1c t\u1ebf. \u0110\u1eebng \u0111i qu\u00e1 xa trong v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u201cCh\u1ed1ng T\u00e0u\u201d c\u1ef1c \u0111oan bi\u1ebfn th\u00e0nh ch\u1ee7 ngh\u0129a d\u00e2n t\u1ed9c h\u1eb9p h\u00f2i ki\u1ec3u S\u00f4-vanh <em>(chauvinisme)<\/em>. Ch\u00fang ta ph\u1ee5c v\u1ee5 d\u00e2n t\u1ed9c nh\u01b0ng quan \u0111i\u1ec3m d\u00e2n t\u1ed9c c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u00e0 quan \u0111i\u1ec3m d\u00e2n t\u1ed9c s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a t\u00ednh t\u01b0\u01a1ng duy\u00ean t\u01b0\u01a1ng sinh. Ch\u00fang ta c\u1ea7n li\u00ean minh v\u1edbi gi\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n y\u00eau chu\u1ed9ng t\u1ef1 do, d\u00e2n ch\u1ee7 Trung qu\u1ed1c. Cho n\u00ean c\u1ea7n n\u1ed7 l\u1ef1c li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi kh\u1ed1i d\u00e2n ch\u1ee7 \u0111ang l\u00ean n\u00e0y \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u1ebf li\u00ean minh d\u00e2n ch\u1ee7 Ch\u00e2u \u00c1.<\/p>\n<p>\u0110\u00e0nh r\u1eb1ng ch\u00fang ta bi\u1ebft nh\u1eefng ti\u1ebfng v\u1ecdng d\u00e2n ch\u1ee7 n\u00f3i tr\u00ean c\u00f2n ph\u00f4i thai d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2m th\u1ea7m chu\u1ea9n b\u1ecb, v\u00e0 m\u1ed1i lo c\u1ea5p c\u1ee9u c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u v\u1edbi phe Di\u1ec1u h\u00e2u c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh qu\u00e2n s\u1ef1 B\u1eafc Kinh &#8211; phe \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u cho gi\u1ea5c m\u1ed9ng \u0110\u1ea1i H\u00e1n. Phe di\u1ec1u h\u1ea7u n\u00e0y \u0111ang c\u1ed1 t\u00edn r\u1eb1ng t\u01b0\u01a1ng lai Trung qu\u1ed1c l\u00e0 \u1edf bi\u1ec3n, v\u00e0 \u0111\u1eb7t v\u1ecb tr\u00ed chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u1edf Nam H\u1ea3i nh\u01b0 m\u1ed9t \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i c\u1ee7a \u00c1 ch\u00e2u. Xem Nam h\u1ea3i l\u00e0 tr\u1ee5c th\u00f4ng hai \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng\u00a0: Th\u00e1i B\u00ecnh d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u1ea4n \u0111\u1ed9 d\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb \u0111\u00e2y bao kh\u1eafp Phi ch\u00e2u, sang \u0110\u1ea1i T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. H\u1ecd b\u1ea3o \u0111\u00e2y l\u00e0 \u201ch\u00f2n \u0111\u00e1 t\u1ea3ng\u201d, l\u00e0 \u201c\u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n sinh m\u1ec7nh\u201d tr\u00ean bi\u1ec3n c\u1ee7a Trung qu\u1ed1c. S\u1ef1 ki\u1ec7n chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng hai qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Ho\u00e0ng sa, Tr\u01b0\u1eddng sa v\u00e0 b\u1ea3n \u0111\u1ed3 9 \u0111i\u1ec3m hay \u0111\u01b0\u1eddng L\u01b0\u1ee1i b\u00f2 n\u1eb1m trong \u00e2m m\u01b0u v\u00e9t h\u1ebft Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng v\u00e0o v\u00f9ng bi\u1ec3n Trung qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>T\u1eeb th\u00e1ng s\u00e1u n\u0103m nay k\u00e9o r\u00f2ng trong ba th\u00e1ng h\u01a1n, h\u1ecdc sinh, sinh vi\u00ean, nh\u00e2n s\u0129, tr\u00ed th\u1ee9c, qu\u1ea7n ch\u00fang c\u00e1c gi\u1edbi trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3u t\u00ecnh r\u1ea7m r\u1ed9 ch\u1ed1ng Trung qu\u1ed1c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c \u1edf Saigon v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i. S\u1ef1 ki\u1ec7n ch\u01b0a h\u1ec1 th\u1ea5y trong gi\u1edbi tr\u1ebb sinh ra l\u1edbn l\u00ean trong khu\u00f4n \u0111\u00fac C\u1ed9ng s\u1ea3n hay gi\u1edbi th\u00e2n ch\u00ednh. Th\u1ebf m\u1edbi bi\u1ebft l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc th\u01b0\u01a1ng n\u00f2i l\u00e0 ch\u1ea5t keo son s\u1eaft k\u1ebft n\u1ed1i ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t. T\u00f4i \u0111\u00e3 g\u1ecdi nh\u1eefng cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh n\u00e0y l\u00e0 Di\u00ean H\u1ed3ng Tr\u00ean \u0110\u01b0\u1eddng Ph\u1ed1.<\/p>\n<p>Th\u1ebf nh\u01b0ng nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n C\u1ed9ng s\u1ea3n \u0111\u00e3 c\u1ea5m \u0111o\u00e1n v\u00e0 \u0111\u00e0n \u00e1p ng\u01b0\u1eddi y\u00eau n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e0n \u00e1p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 mu\u1ed1n d\u00f9ng k\u00e9o c\u1eaft chi\u1ebfc L\u01b0\u1ee1i B\u00f2 T\u00e0u th\u00f2 tr\u00ean Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecdc tr\u00ean Nh\u00e2n d\u00e2n V\u00f5ng b\u00ean Trung qu\u1ed1c ta th\u1ea5y s\u1ef1 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a nh\u00f3m Di\u1ec1u h\u00e2u r\u1eb1ng, ch\u1ec9 c\u1ea7n Trung qu\u1ed1c ki\u1ec3m so\u00e1t Nam H\u1ea3i l\u00e0 ki\u1ec3m so\u00e1t m\u1ea1ch s\u1ed1ng tr\u00ean bi\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c v\u00f9ng \u0110\u00f4ng \u00c1, \u0110\u00f4ng B\u1eafc \u00c1 v\u00e0 \u0110\u00f4ng Nam \u00c1. H\u1ecd n\u00f3i Nam H\u1ea3i l\u00e0 thanh g\u01b0\u01a1m s\u1eaft ch\u0129a v\u00e0o \u0110\u00f4ng Nam \u00c1. Phe di\u1ec1u h\u00e2u \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00f3 t\u00ean <em><strong>\u201cLi\u00ean Minh Thu ph\u1ee5c L\u00e3nh th\u1ed5\u201d<\/strong><\/em>. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i thu h\u1ed3i nh\u1eefng l\u00e3nh th\u1ed5 Trung qu\u1ed1c m\u1ea5t, m\u00e0 l\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0110\u1ea1i H\u00e1n t\u1eeb B\u1eafc Kinh lan xu\u1ed1ng Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n qua kh\u1eafp v\u00f9ng \u0110\u00f4ng Nam \u00c1. Li\u00ean Minh l\u1eadp d\u1ef1 \u00e1n x\u00e2y d\u1ef1ng Tr\u01b0\u1eddng th\u00e0nh tr\u00ean bi\u1ec3n. Ng\u00e0y x\u01b0a t\u1ed5 ti\u00ean ng\u01b0\u1eddi T\u00e0u x\u00e2y d\u1ef1ng V\u1ea1n l\u00fd tr\u01b0\u1eddng th\u00e0nh, th\u00ec nay h\u1ecd x\u00e2y tr\u01b0\u1eddng th\u00e0nh \u0111\u00f3 tr\u00ean \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 thu h\u1ed3i bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng v\u00e0o c\u00e1c v\u00f9ng bi\u1ec3n Trung qu\u1ed1c. T\u1eeb \u0111\u00e2y kh\u1ed1ng ch\u1ebf v\u00e0 ki\u1ec3m so\u00e1t con \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0ng h\u1ea3i ra n\u0103m ch\u00e2u th\u1ebf gi\u1edbi. <em>Li\u00ean Minh Thu ph\u1ee5c L\u00e3nh th\u1ed5<\/em> ch\u1ee7 x\u00fay t\u0103ng c\u01b0\u1eddng l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00f4 \u0111\u1ecbch \u1edf Nam H\u1ea3i v\u1edbi gi\u1ea5c m\u1ed9ng v\u1ebd l\u1ea1i b\u1ea3n \u0111\u1ed3 Trung qu\u1ed1c theo h\u00ecnh ch\u1eef Y thay cho h\u00ecnh th\u1ebf con g\u00e0 tr\u1ed1ng hi\u1ec7n nay.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc ta nh\u01b0 con c\u1edd d\u01b0\u1edbi tay ch\u01a1i \u0110\u1ea1i H\u00e1n. Ch\u00fang ta \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean Ho\u00e0n c\u1ea7u Th\u1eddi b\u00e1o ti\u00eau ng\u1eef <em><strong>\u201cH\u00e3y gi\u1ebft ch\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c Vi\u1ec7t \u0111\u1ec3 t\u1ebf c\u1edd cho tr\u1eadn chi\u1ebfn Nam Sa\u201d<\/strong><\/em>. Ch\u1eb3ng l\u1ea1 g\u00ec, v\u00ec ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1c h\u1ecda t\u1eeb th\u1eddi \u00f4ng Mao cho \u0111\u1ebfn \u0110\u1eb7ng Ti\u1ec3u B\u00ecnh. Ti\u00eau ch\u00ed c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Ti\u1ec3u B\u00ecnh khi n\u00f3i <strong>\u201cCh\u1ee7 quy\u1ec1n c\u1ee7a ta, g\u00e1c tranh ch\u1ea5p v\u00e0 c\u00f9ng khai th\u00e1c\u201d<\/strong> l\u00e0 s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c x\u00e2m chi\u1ebfm bi\u1ec3n, \u0111\u1ea3o Vi\u1ec7t Nam b\u1eb1ng k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7 c\u00e0 r\u1ed1t H\u00f2a b\u00ecnh. <em>Kh\u00f4ng tr\u00e1nh ch\u1ea5p<\/em> khi\u1ebfn \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng nh\u1ecf y\u1ebfu kh\u1ecfi s\u1ee3 h\u00e3i \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u. Ch\u1ec9 \u0111em m\u00f3n m\u1ed3i l\u1ee3i h\u1ea1i nh\u1ea5t th\u1eddi l\u00e0 <em>\u201cc\u00f9ng khai th\u00e1c\u201d<\/em> d\u1ea7u h\u1ecfa, h\u1ea3i s\u1ea3n m\u00e0 ch\u1eb3ng c\u1ea7n bi\u1ebft s\u1edf h\u1eefu ch\u1ee7 bi\u1ec3n, \u0111\u1ea3o \u0111\u00f3 v\u1ed1n thu\u1ed9c qu\u1ed1c gia m\u00ecnh. <em>G\u00e1c tranh ch\u1ea5p<\/em> kh\u00f4ng b\u1edfi ch\u1ee7 ngh\u0129a h\u00f2a b\u00ecnh, m\u00e0 ch\u1ec9 v\u00ec ch\u00ednh tr\u1ecb th\u1ebf gi\u1edbi r\u00e0ng bu\u1ed9c kh\u00f4ng cho ph\u00e9p k\u00e9o h\u00e0ng v\u1ea1n qu\u00e2n \u201cv\u00e0o \u0110\u00f4ng \u0110\u00f4\u201d nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u00e0nh tr\u00e1 h\u00e0ng v\u1edbi con m\u1ed3i \u201cg\u00e1c tranh ch\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>T\u1eeb s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c <strong>\u201cCh\u1ee7 quy\u1ec1n c\u1ee7a ta, g\u00e1c tranh ch\u1ea5p v\u00e0 c\u00f9ng khai th\u00e1c\u201d<\/strong> \u0111\u1ebb ra chi\u1ebfn thu\u1eadt ngo\u1ea1i giao <strong>\u201c\u0111\u1ed1i tho\u1ea1i song ph\u01b0\u01a1ng\u201d<\/strong>.<\/p>\n<p>C\u00e1c n\u01b0\u1edbc tranh ch\u1ea5p v\u1edbi Trung qu\u1ed1c tr\u00ean Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng g\u1ed3m c\u00f3 Vi\u1ec7t Nam, Phi lu\u1eadt t\u00e2n, M\u00e3 lai \u00e1, Brunei, \u0110\u00e0i Loan, l\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia, tr\u1eeb \u0110\u00e0i Loan, thu\u1ed9c Hi\u1ec7p h\u1ed9i c\u00e1c Qu\u1ed1c gia \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 (ASEAN). Thay v\u00ec d\u00f9ng Lu\u1eadt bi\u1ec3n 1982 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh tranh ch\u1ea5p \u1edf LHQ, ho\u1eb7c d\u00f9ng c\u00e1c \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc k\u00fd k\u1ebft gi\u1eefa Trung qu\u1ed1c v\u1edbi ASEAN nh\u01b0 DOC (Declaration of Conduct, <em>Tuy\u00ean b\u1ed1 \u1ee9ng x\u1eed c\u1ee7a c\u00e1c b\u00ean tr\u00ean Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng)<\/em> t\u1ea1i Nam Vang n\u0103m 2002, v\u00e0 m\u1edbi \u0111\u00e2y COC (Code of Conduct, <em>B\u1ed9 Quy t\u1eafc h\u01b0\u1edbng d\u1eabn th\u1ef1c thi DOC<\/em>) k\u00fd k\u1ebft gi\u1eefa Trung qu\u1ed1c v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ASEAN t\u1ea1i h\u1ed9i ngh\u1ecb Bali \u1edf Nam D\u01b0\u01a1ng t\u1eeb ng\u00e0y 19 \u0111\u1ebfn 23.7.2001 \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eadn Trung qu\u1ed1c x\u00e2m l\u0103ng bi\u1ec3n, \u0111\u1ea3o, th\u00ec Vi\u1ec7t Nam l\u1ea1i c\u00fai \u0111\u1ea7u quy ph\u1ee5c B\u1eafc Kinh ch\u1ea5p nh\u1eadn <em>\u201c\u0111\u1ed1i tho\u1ea1i v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o song ph\u01b0\u01a1ng\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>M\u1ed9t n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, ch\u1eadm ti\u1ebfn v\u00e0 ngh\u00e8o nh\u01b0 Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi anh kh\u1ed5ng l\u1ed3 \u0111\u1ea1i ph\u00fa B\u1eafc ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec cu\u1ed9c <em>\u201c\u0111\u1ed1i tho\u1ea1i song ph\u01b0\u01a1ng\u201d<\/em> \u0111\u01b0a v\u1ec1 \u0111\u00e2u n\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0 c\u00fai q\u00f9y v\u00e0 b\u00e1i l\u1ea1y \u0111\u1ec3 d\u00e2ng \u0111\u1ea5t, d\u00e2ng bi\u1ec3n cho Thi\u00ean tri\u1ec1u\u00a0?!<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i th\u00e1ng 7.2010 khi b\u00e0 Ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng Hoa K\u1ef3 Hilary Clinton \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i d\u1ef1 H\u1ed9i ngh\u1ecb Di\u1ec5n \u0111\u00e0n An ninh khu v\u1ef1c (ARF) \u0111\u1ed3ng th\u1eddi k\u1ef7 ni\u1ec7m 15 n\u0103m quan h\u1ec7 M\u1ef9 Vi\u1ec7t. T\u1ea1i \u0111\u00e2y l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u00e0 tuy\u00ean b\u1ed1 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng Hoa K\u1ef3 <strong>\u201c\u0111\u1ed1i tho\u1ea1i \u0111a ph\u01b0\u01a1ng\u201d<\/strong> trong c\u00e1c tranh ch\u1ea5p Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng. L\u1eddi tuy\u00ean b\u1ed1 khai m\u00e0o cho ch\u00ednh s\u00e1ch m\u1edbi c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ch\u00e2u \u00c1 m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta ng\u1edd v\u1ef1c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi T\u1ed5ng th\u1ed1ng Obama l\u00ean nh\u1eadm ch\u1ee9c. B\u00e2y gi\u1edd th\u00ec \u0111\u00e3 r\u00f5, ch\u00ednh s\u00e1ch Trung \u0110\u00f4ng c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 v\u1eeba chuy\u1ec3n sang Ch\u00e2u \u00c1. B\u00e0i ph\u00e1t bi\u1ec3u c\u1ee7a T\u1ed5ng th\u1ed1ng Obama t\u1ea1i Qu\u1ed1c h\u1ed9i \u00dac \u0110\u1ea1i L\u1ee3i kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch ngo\u1ea1i giao, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea5n th\u00e2n b\u1ea3o v\u1ec7 an ninh Ch\u00e2u \u00c1 v\u00e0 Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi v\u1edbi l\u1eddi tuy\u00ean b\u1ed1, \u00f4ng Obama \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o Darwin, \u00dac. T\u00f4i xin m\u1edf ngo\u1eb7c t\u1ea1i \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng H\u1ed9i ngh\u1ecb c\u00e1c Qu\u1ed1c gia D\u00e2n ch\u1ee7 \u1edf c\u1ea5p ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng t\u1ea1i Krakow, Ba Lan, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 7.2010, ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng Hilary Clinton \u0111\u00e3 m\u1eddi ti\u1ebfp ri\u00eang 9 ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Phi ch\u00ednh ph\u1ee7 trong s\u1ed1 h\u00e0ng tr\u0103m ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Phi ch\u00ednh ph\u1ee7 c\u00f3 m\u1eb7t. T\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho Vi\u1ec7t Nam trong cu\u1ed9c ti\u1ebfp ri\u00eang n\u00e0y, v\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00ecnh tr\u1ea1ng nh\u00e2n quy\u1ec1n Vi\u1ec7t Nam, nh\u1ea5n m\u1ea1nh c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o l\u1edbn t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 nh\u1eefng x\u00e3 h\u1ed9i d\u00e2n s\u1ef1 c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i d\u01b0\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u00f4ng an tr\u1ecb m\u00e0 Hoa K\u1ef3 c\u1ea7n h\u1eadu thu\u1eabn, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam Th\u1ed1ng nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ea5t h\u1ea1nh c\u1ee7a ch\u00fang ta hi\u1ec7n nay l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u ch\u1ed1ng x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1ee7 quy\u1ec1n nh\u01b0 c\u00e1c th\u1ebf k\u1ef7 xa x\u01b0a d\u01b0\u1edbi c\u00e1c tri\u1ec1u \u0110inh, L\u00ea L\u00fd, Tr\u1ea7n, L\u00ea.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc C\u1ed9ng s\u1ea3n \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5c Trung qu\u1ed1c c\u1ee7a \u00f4ng Mao t\u1eeb l\u00e2u. Kh\u00f4ng nh\u1eafc ai c\u0169ng nh\u1edb C\u00f4ng h\u00e0m \u00f4 nh\u1ee5c b\u00e1n bi\u1ec3n, \u0111\u1ea3o c\u1ee7a \u00f4ng Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng n\u0103m 1958 g\u1eedi T\u1ed5ng l\u00fd Chu \u00c2n Lai. \u0110\u00e2y kh\u00f4ng l\u00e0 h\u1edb h\u00eanh ngo\u1ea1i giao m\u1ed9t th\u1eddi, m\u00e0 c\u1ea3 m\u1ed9t ch\u00ednh s\u00e1ch l\u00e0m tay sai cho nh\u00e0 H\u00e1n. \u0110\u1ea7u th\u1eadp ni\u00ean 80 ch\u00fang ta t\u1eebng \u0111\u1ecdc nh\u1eefng ki\u1ebfn ngh\u1ecb c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n th\u00e2m c\u0103n c\u1ed1 \u0111\u1ebf \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Vi\u1ec7n, hay tr\u00ean ba ch\u1ee5c tr\u00ed th\u1ee9c theo H\u00e0 N\u1ed9i t\u1ea1i Ph\u00e1p, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 h\u1ecdc gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n, b\u00e1o \u0111\u1ed9ng t\u00ecnh tr\u1ea1ng theo Trung C\u1ed9ng l\u00e0 \u0111i v\u00e0o ch\u1ed1n di\u1ec7t vong. \u1ea4y th\u1ebf m\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng v\u1eabn kh\u00f4ng thay.<\/p>\n<p>Qu\u00fd v\u1ecb \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u n\u00ean t\u00ecm \u0111\u1ecdc cu\u1ed1n <em>\u201cH\u1ed3i \u1ee9c v\u00e0 Suy ngh\u0129\u201d<\/em> c\u1ee7a Th\u1ee9 tr\u01b0\u1edfng Ngo\u1ea1i giao Tr\u1ea7n Quang C\u01a1 ph\u00e1t h\u00e0nh chui \u0111\u1ea7u th\u1eadp ni\u00ean 2000, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u1ec7 thu\u1ed9c T\u00e0u c\u1ee7a to\u00e0n th\u1ec3 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o H\u00e0 N\u1ed9i v\u1edbi nh\u1eefng khu\u00f4n m\u1eb7t kh\u00f4ng nh\u1ecf nh\u01b0 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng, V\u00f5 Nguy\u00ean Gi\u00e1p, \u0110\u1ed7 M\u01b0\u1eddi, L\u00ea Du\u1ea9n, L\u00ea \u0110\u1ee9c Anh, v.v\u2026<\/p>\n<p>T\u00f4i \u0111\u01a1n c\u1eed ba v\u00ed d\u1ee5 l\u1ec7 thu\u1ed9c ch\u00ednh tr\u1ecb B\u1eafc Kinh c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i m\u00e0 t\u00f4i ngh\u0129 c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch l\u1ecbch s\u1eed c\u1eadn v\u00e0 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i\u00a0:<\/p>\n<blockquote><p>\n&#8211; Gi\u1eefa n\u0103m 1954, Chu \u00c2n Lai tri\u1ec7u H\u1ed3 Ch\u00ed Minh v\u00e0 V\u00f5 Nguy\u00ean Gi\u00e1p sang Li\u1ec5u Ch\u00e2u nh\u1eb1m ch\u1ec9 th\u1ecb b\u1eaft Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i h\u1ecfi Ph\u00e1p th\u00e1i qu\u00e1 t\u1ea1i h\u1ed9i ngh\u1ecb Gen\u00e8ve. Nh\u1eefng y\u00eau s\u00e1ch c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i sau cu\u1ed9c chi\u1ebfn th\u1eafng \u0110i\u1ec7n Bi\u00ean Ph\u1ee7 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i r\u0103m r\u1eafp tu\u00e2n theo ti\u00eau chu\u1ea9n B\u1eafc Kinh m\u00e0 ch\u1ee7 \u0111\u00edch nh\u1eb1m rao h\u00e0ng v\u00e0 m\u1edf \u0111\u1ea7u cho cu\u1ed9c ra m\u1eaft Ngo\u1ea1i giao Trung qu\u1ed1c tr\u00ean tr\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c t\u1ebf thay v\u00ec b\u1ea3o v\u1ec7 quy\u1ec1n l\u1ee3i Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>&#8211; B\u1eafc kinh tri\u1ec7u t\u1eadp Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng v\u00e0 t\u1eadp \u0111o\u00e0n H\u00e0 N\u1ed9i sang Th\u00e0nh \u0110\u00f4 th\u00e1ng 9 n\u0103m 1990 \u0111\u1ec3 o \u00e9p H\u00e0 N\u1ed9i ch\u1ea5p nh\u1eadn gi\u1ea3i ph\u00e1p Cam-b\u1ed1t c\u1ee7a Trung qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>&#8211; Ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng Ngo\u1ea1i giao Nguy\u1ec5n C\u01a1 Th\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 m\u1eb7t t\u1ea1i h\u1ed9i ngh\u1ecb tr\u00ean, v\u00ec khuynh h\u01b0\u1edbng mu\u1ed1n th\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o v\u1edbi Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ec3 tho\u00e1t c\u1ea3nh c\u1ea5m v\u1eadn, sau \u0111\u00f3 b\u1ecb B\u1eafc Kinh c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0o n\u0103m 1991.\n<\/p><\/blockquote>\n<p>Do cu\u1ed3ng t\u00edn \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 m\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e1nh m\u1ea5t quan \u0111i\u1ec3m d\u00e2n t\u1ed9c, n\u00ean b\u00f3 tay tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c v\u1ea5n n\u1ea1n. H\u00e0 N\u1ed9i kh\u0103ng kh\u0103ng xem B\u1eafc Kinh nh\u01b0 \u0111\u00e0n anh l\u00e3nh \u0111\u1ea1o X\u00e3 h\u1ed9i Ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ebf qu\u1ed1c. Trong khi quan h\u1ec7 B\u1eafc Kinh v\u1edbi Vi\u1ec7t Nam ch\u1ec9 l\u00e0 th\u00e2n nh\u01b0ng kh\u00f4ng g\u1ea7n, s\u01a1 nh\u01b0ng kh\u00f4ng xa, \u0111\u1ea5u tranh nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh nhau &#8211; <em>th\u00e2n nhi b\u1ea5t c\u1eadn, s\u01a1 nhi b\u1ea5t vi\u1ec5n, tranh nhi b\u1ea5t \u0111\u1ea5u\u00a0!<\/em><\/p>\n<p>Hai Hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc Bi\u00ean gi\u1edbi tr\u00ean \u0111\u1ea5t k\u00fd n\u0103m 1999 v\u00e0 tr\u00ean Bi\u1ec3n k\u00fd n\u0103m 2000 \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh m\u1ea5t h\u00e0ng ngh\u00ecn c\u00e2y s\u1ed1 vu\u00f4ng tr\u00ean v\u00f9ng bi\u00ean gi\u1edbi, h\u00e0ng ch\u1ee5c ngh\u00ecn c\u00e2y s\u1ed1 vu\u00f4ng tr\u00ean bi\u1ec3n, m\u1ea5t \u1ea2i Nam Quan, Th\u00e1c B\u1ea3n Gi\u1ed1c, v.v\u2026<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc th\u1ef1c tr\u1ea1ng n\u00e0y, GHPGVNTN th\u00f4ng qua ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a \u0110\u1ea1i l\u00e3o H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u0110\u1ed9 lu\u00f4n \u0111i \u0111\u1ea7u trong \u01b0u t\u01b0 b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1ee7 quy\u1ec1n. Ng\u00e0i th\u1ea5y nguy c\u01a1 m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, m\u1ea5t t\u1ed5 qu\u1ed1c, \u0111\u01b0a t\u1edbi h\u1eadu qu\u1ea3 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt Vi\u1ec7t c\u0169ng b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t khi B\u1eafc Kinh x\u00e2m l\u1ea5n. \u0110i\u1ec1u ta \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Minh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi C\u00f4ng s\u1ea3n kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u00e1i ni\u1ec7m t\u1ed5 qu\u1ed1c nh\u01b0 ch\u00fang ta. Vi\u1ec7t Nam b\u1ecb Trung qu\u1ed1c x\u00e2m chi\u1ebfm th\u00ec h\u1ecd c\u00f3 m\u1ea5t m\u00e1t g\u00ec \u0111\u00e2u, h\u1ecd v\u1eabn ph\u00e2y ph\u00e2y s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi trang th\u1edd Mao-M\u00e1c-L\u00ea-H\u1ed3. T\u1ed5 qu\u1ed1c c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 T\u1ed5 Qu\u1ed1c t\u1ebf C\u1ed9ng s\u1ea3n theo quan \u0111i\u1ec3m \u201cd\u00e2n t\u1ed9c\u201d m\u00e0 Staline \u0111\u1ec1 x\u01b0\u1edbng\u00a0<a name=\"footnote3\"><\/a><a href=\"#note3\" style=\"text-decoration:none;\">(3)<\/a>, ch\u1eb3ng d\u00ednh l\u00edu chi v\u1edbi con ch\u00e1u Vua H\u00f9ng.<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00ean ba chuy\u1ebfn \u0111i B\u1eafc Kinh c\u1ee7a l\u00e3nh \u0111\u1ea1o H\u00e0 N\u1ed9i g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 c\u00fai q\u00f9y nh\u1eadn l\u1ec7nh B\u1eafc Kinh m\u00e0 ch\u1eb3ng c\u00f3 ph\u1ea3n \u1ee9ng g\u00ec b\u1ea3o v\u1ec7 d\u00e2n v\u00e0 n\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc th\u1ebf l\u1ef1c x\u00e2m l\u0103ng. Khi\u1ebfn \u0110\u1ee9c \u0110\u1ec7 Ng\u0169 T\u0103ng Th\u1ed1ng ph\u1ea3i vi\u1ebft Th\u01b0 Ng\u1ecf g\u1eedi \u00f4ng T\u1ed5ng B\u00ed th\u01b0 \u0110\u1ea3ng Nguy\u1ec5n Ph\u00fa Tr\u1ecdng\u00a0<a name=\"footnote4\"><\/a><a href=\"#note4\" style=\"text-decoration:none;\">(4)<\/a> n\u00f3i l\u00ean quan \u0111i\u1ec3m ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n tr\u01b0\u1edbc nguy c\u01a1 m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><strong>Chuy\u1ebfn \u0111i th\u1ee9 nh\u1ea5t<\/strong> c\u1ee7a H\u1ed3 Xu\u00e2n S\u01a1n ng\u00e0y 25.6.11 th\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o v\u1ea5n \u0111\u1ec1 Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng v\u1edbi B\u1eafc Kinh. C\u1ea7n nh\u1edb tr\u01b0\u1edbc kia H\u1ed3 Xu\u00e2n S\u01a1n \u1edf trong ph\u00e1i \u0111o\u00e0n k\u00fd k\u1ebft hai Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh bi\u00ean gi\u1edbi v\u00e0 tr\u00ean bi\u1ec3n n\u0103m 1999- 2000 l\u00e0m m\u1ea5t nh\u1eefng \u0111\u1ecba danh nh\u01b0 \u1ea2i Nam quan, Th\u00e1c B\u1ea3n Gi\u1ed1c, v.v\u2026 H\u1ed3 Xu\u00e2n S\u01a1n hi\u1ec7n l\u00e0 Th\u1ee9 tr\u01b0\u1edfng Ngo\u1ea1i giao \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0 Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m Bi\u00ean gi\u1edbi Qu\u1ed1c gia. L\u1ea7n n\u00e0y H\u1ed3 Xu\u00e2n S\u01a1n g\u1eb7p \u0110\u1edbi B\u1ec9nh Qu\u1ed1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i c\u1ee7a B\u1eafc Kinh. M\u1ed9t chuy\u1ebfn \u0111i chu\u1ea9n b\u1ecb cho s\u1ef1 ch\u1ea5p nh\u1eadn m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n Trung qu\u1ed1c \u0111\u1eb7t ra m\u00e0 ta s\u1ebd th\u1ea5y r\u00f5 qua hai chuy\u1ebfn \u0111i sau.<\/p>\n<p><strong>Chuy\u1ebfn \u0111i th\u1ee9 hai<\/strong> h\u00f4m 28.8.2011 l\u00e0 cu\u1ed9c <em>\u201c\u0110\u1ed1i tho\u1ea1i chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c An ninh v\u00e0 qu\u1ed1c ph\u00f2ng l\u1ea7n 2\u201d<\/em>. Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n Ch\u00ed V\u1ecbnh, Th\u1ee9 tr\u01b0\u1edfng Qu\u1ed1c ph\u00f2ng H\u00e0 N\u1ed9i g\u1eb7p Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng M\u00e3 Hi\u1ebfu Thi\u00ean. H\u1ecd n\u00f3i v\u1edbi nhau nh\u1eefng g\u00ec\u00a0? T\u00e2n Hoa X\u00e3 c\u0169ng nh\u01b0 b\u00e1o Qu\u00e2n \u0110\u1ed9i Nh\u00e2n D\u00e2n cho bi\u1ebft Nguy\u1ec5n Ch\u00ed V\u1ecbnh h\u1ee9a nh\u1ea5t tr\u00ed \u0111\u00e1nh gi\u00e1 quan h\u1ec7 hai n\u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng ch\u00e2m <strong>16 ch\u1eef v\u00e0ng<\/strong> v\u00e0 <strong>B\u1ed1n t\u1ed1t<\/strong>. Xin n\u00f3i ra cho nh\u1eefng \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u n\u00e0o ch\u01b0a bi\u1ebft, 16 ch\u1eef V\u00e0ng g\u1ed3m c\u00f3 <em>L\u00e1ng gi\u1ec1ng h\u1eefu ngh\u1ecb \/ H\u1ee3p t\u00e1c to\u00e0n di\u1ec7n \/ \u1ed4n \u0111\u1ecbnh l\u00e2u d\u00e0i \/, H\u01b0\u1edbng t\u1edbi t\u01b0\u01a1ng lai. C\u00f2n B\u1ed1n t\u1ed1t, l\u00e0 L\u00e1ng gi\u1ec1ng t\u1ed1t \/B\u1ea1n b\u00e8 t\u1ed1t \/ \u0110\u1ed3ng ch\u00ed t\u1ed1t \/ \u0110\u1ed1i t\u00e1c t\u1ed1t<\/em>. Chi c\u0169ng t\u1ed1t, c\u0169ng v\u00e0ng. Nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf l\u00e0 ta m\u1ea5t t\u1ea5t c\u1ea3. \u0110i\u1ec1u th\u1ee9 hai Nguy\u1ec5n Ch\u00ed V\u1ecbnh b\u1ea3o \u0111\u1ea3m v\u1edbi B\u1eafc Kinh l\u00e0 tuy\u00ean b\u1ed1 <em>\u201cKi\u00ean quy\u1ebft x\u1eed l\u00fd t\u1eadp trung \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi \u1edf Vi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng cho t\u00e1i di\u1ec5n\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 ta bi\u1ebft t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u00e1ng s\u00e1u n\u0103m nay, ti\u1ebfp di\u1ec5n r\u00f2ng r\u00e3 cho \u0111\u1ebfn ba th\u00e1ng sau, h\u1ecdc sinh sinh vi\u00ean nh\u00e2n s\u0129 tr\u00ed th\u1ee9c xu\u1ed1ng d\u01b0\u1eddng bi\u1ec3u t\u00ecnh t\u1ea1i Saigon v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i h\u00f4 nh\u1eefng kh\u1ea9u hi\u1ec7u ch\u1ed1ng Trung qu\u1ed1c x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf nh\u01b0ng nay Nguy\u1ec5n Ch\u00ed V\u1ecbnh sang T\u00e0u l\u1ea1i h\u1ee9a d\u1eb9p bi\u1ec3u t\u00ecnh, \u0111\u1ebfn khi v\u1ec1 \u00f4ng ta l\u00e0m th\u1eadt. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec3u t\u00ecnh n\u00e0y l\u00e0 ai\u00a0? H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sinh ra, l\u1edbn l\u00ean, l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0 ph\u1ee5c v\u1ee5 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 C\u1ed9ng s\u1ea3n m\u1ea5y m\u01b0\u01a1i n\u0103m tr\u01b0\u1eddng. Th\u1ebf m\u00e0 nay tinh th\u1ea7n y\u00eau n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a cha \u00f4ng s\u1ed1ng d\u1eady trong huy\u1ebft qu\u1ea3n h\u1ecd, khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m ng\u01a1 tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 b\u1ea5t \u0111\u1ed9ng v\u00e0 b\u00e1n n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a l\u00e3nh \u0111\u1ea1o H\u00e0 N\u1ed9i. H\u1ecd \u0111\u1ee9ng d\u1eady v\u00e0 xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng nh\u01b0 m\u1ed9t c\u1eed ch\u1ec9 ngh\u00ecn n\u0103m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Vi\u1ec7t ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m.<\/p>\n<p><strong>Chuy\u1ebfn \u0111i th\u1ee9 ba<\/strong> c\u1ee7a \u00f4ng Nguy\u1ec5n Ph\u00fa Tr\u1ecdng, T\u1ed5ng b\u00ed th\u01b0 \u0110\u1ea3ng, sang Trung qu\u1ed1c h\u00f4m 11.10.11. Sang \u0111\u00e2y \u00f4ng k\u00fd th\u1ecfa thu\u1eadn v\u1edbi B\u1eafc Kinh c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 <em>\u201cTh\u1ecfa thu\u1eadn nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc c\u01a1 b\u1ea3n ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ea5n \u0111\u1ec1 tr\u00ean bi\u1ec3n\u201d<\/em>. Tinh th\u1ea7n th\u1ecfa thu\u1eadn m\u00e0 b\u00e1o ch\u00ed hai n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 T\u00e2n Hoa X\u00e3, Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Nh\u00e2n d\u00e2n ti\u1ebft l\u1ed9 l\u00e0 s\u1ef1 l\u1eadp l\u1ea1i k\u1ebf s\u00e1ch c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Ti\u1ec3u B\u00ecnh\u00a0: <strong>\u201cG\u00e1c tranh ch\u1ea5p, c\u00f9ng chung khai th\u00e1c\u201d<\/strong>. Tuy nhi\u00ean v\u1ebf \u0111\u1ea7u c\u1ee7a k\u1ebf s\u00e1ch h\u1ecd \u0110\u1eb7ng th\u00ec gi\u1ea5u \u0111i, kh\u00f4ng n\u00f3i ra. Kh\u00f4ng n\u00f3i ra nh\u01b0ng \u0111\u00f4i b\u00ean ng\u1ea7m hi\u1ec3u v\u00e0 c\u00f4ng nh\u1eadn\u00a0: <strong>\u201cCh\u1ee7 quy\u1ec1n c\u1ee7a ta &#8211; c\u1ee7a Trung qu\u1ed1c\u201d<\/strong>. \u0110i\u1ec1u bi th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 trong ng\u00e0y k\u00fd k\u1ebft, c\u00e1c c\u01a1 quan truy\u1ec1n th\u00f4ng truy\u1ec1n h\u00ecnh Trung qu\u1ed1c loan tin h\u1ecd v\u1eeba thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t tr\u1ea1m qu\u00e2n y tr\u00ean \u0111\u1ea3o Ch\u1eef Th\u1eadp, Trung qu\u1ed1c g\u1ecdi \u0111\u1ea3o V\u0129nh Th\u1eed, l\u00e0 n\u01a1i x\u1ea9y ra cu\u1ed9c h\u1ea3i chi\u1ebfn gi\u1eefa Trung qu\u1ed1c v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam n\u0103m 1988, gi\u1ebft 72 h\u1ea3i qu\u00e2n Vi\u1ec7t Nam khi chi\u1ebfm \u0111\u1ea3o. \u00d4ng Nguy\u1ec5n Ph\u00fa Tr\u1ecdng ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi b\u00ecnh lu\u1eadn hay ph\u1ea3n b\u00e1c\u00a0!<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng ch\u1ec9 Vi\u1ec7t Nam hay chuy\u1ec7n trong v\u00f9ng, m\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tho\u00e1t kh\u1ecfi con m\u1eaft v\u00e0 s\u1ef1 s\u1eafp \u0111\u1eb7t c\u1ee7a Trung qu\u1ed1c. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 M\u00f9a Xu\u00e2n \u1ea2 R\u1eadp. Nh\u1eefng cu\u1ed9c xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a gi\u1edbi tr\u1ebb, d\u00f9ng \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i di \u0111\u1ed9ng, Facebook \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5 nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ed9c t\u00e0i 40, 50 n\u0103m ng\u1ef1 tr\u1ecb t\u1ea1i Trung \u0110\u00f4ng, Tunisie, Ai C\u1eadp, Libye\u2026<\/p>\n<p>M\u1ed9t h\u00ecnh \u1ea3nh ch\u00fang ta ch\u01b0a qu\u00ean trong cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh Ph\u1eadt gi\u00e1o cho t\u1ef1 do t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng n\u0103m 1963, l\u00e0 Ng\u1ecdn l\u1eeda t\u1ef1 thi\u00eau c\u1ee7a B\u1ed3 T\u00e1t Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c. Trung \u0110\u00f4ng c\u0169ng kh\u1edfi \u0111\u1ea7u v\u1edbi m\u1ed9t ng\u1ecdn l\u1eeda t\u1ef1 thi\u00eau. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n rau \u1edf Tunise v\u00ec ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u1ee9c ch\u1ebf, cu\u1ed9c s\u1ed1ng l\u00e2m c\u1ea3nh c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng, anh \u0111\u1ed5 x\u0103ng l\u00ean ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 thi\u00eau. Ai ng\u1edd Ng\u1ecdn l\u1eeda t\u1ef1 thi\u00eau c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n rau t\u1ea1i Tunisie \u0111\u00e3 thi\u00eau \u0111\u1ed1t t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ed9c t\u00e0i to\u00e0n tr\u1ecb Trung \u0110\u00f4ng. Bi\u1ebft \u0111\u00e2u \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam\u00a0?<\/p>\n<p>B\u1eafc Kinh r\u1ea5t lo \u00e2u tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ki\u1ec7n Trung \u0110\u00f4ng, n\u00ean B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng an Trung qu\u1ed1c Meng Zhangxu bay sang Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n g\u1eb7p g\u1ee1 gi\u1edbi t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh \u0111\u00e3 \u0111\u00e0n \u00e1p ch\u01b0 T\u0103ng Mi\u1ebfn n\u0103m 2007 trong cu\u1ed9c xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f2i h\u1ecfi d\u00e2n ch\u1ee7. Cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1 kh\u00f4ng ri\u00eang cho vi\u1ec7c ngo\u1ea1i giao, trao \u0111\u1ed5i \u00fd ki\u1ebfn, m\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u00e0y cho Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch ng\u0103n ch\u1eadn Internet c\u1ee7a gi\u1edbi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng d\u00e2n ch\u1ee7, nh\u1eb1m ch\u1eadn \u0111\u1ee9ng thanh ni\u00ean xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u0111\u00e3 x\u1ea9y \u1edf Trung \u0110\u00f4ng. \u0110i\u1ec1u cho th\u1ea5y, Trung qu\u1ed1c kh\u00f4ng nh\u1eefng ki\u00ean quy\u1ebft \u00e1p \u0111\u1eb7t s\u1ef1 \u201c\u1ed5n \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh tr\u1ecb\u201d t\u1ea1i Trung qu\u1ed1c, m\u00e0 c\u00f2n c\u1ea5m \u0111o\u00e1n m\u1ecdi phong tr\u00e0o \u0111\u00f2i h\u1ecfi d\u00e2n ch\u1ee7 trong v\u00f9ng Trung qu\u1ed1c \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng. Sau chuy\u1ebfn \u0111i Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n \u00f4ng ta bay sang L\u00e0o g\u1eb7p Thong bang Sengaphon, B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng an L\u00e0o trong c\u00f9ng m\u1ee5c ti\u00eau \u1ed5n \u0111\u1ecbnh x\u00e3 h\u1ed9i d\u01b0\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ed9c t\u00e0i c\u1ed9ng s\u1ea3n, kh\u00f4ng cho thanh ni\u00ean xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng. Sau \u0111\u00f3 bay t\u1edbi Vi\u1ec7t Nam g\u1eb7p th\u1ee9 tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng an B\u00f9i V\u0103n Nam ch\u1ec9 th\u1ecb vi\u1ec7c ng\u0103n ch\u1eadn m\u1ecdi cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady ch\u1ed1ng \u0111\u1ed9c t\u00e0i \u1edf Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>Trong b\u1ee9c Th\u01b0 Ng\u1ecf c\u1ee7a \u0110\u1ea1i l\u00e3o H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u0110\u1ed9 g\u1eedi \u00f4ng Nguy\u1ec5n Ph\u00fa Tr\u1ecdng, ng\u00e0i ch\u1ea5t v\u1ea5n sao l\u00e3nh \u0111\u1ea1o H\u00e0 N\u1ed9i kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea3n \u1ee9ng qu\u1ed1c t\u1ebf tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c \u00e2m m\u01b0u x\u00e2m l\u1ea5n bi\u1ec3n \u0111\u1ea3o c\u1ee7a Trung qu\u1ed1c\u00a0? D\u00f9 ng\u00e0i bi\u1ebft c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng Nguy\u1ec5n Ch\u00ed V\u1ecbnh x\u00e1c \u0111\u1ecbnh khi t\u1edbi B\u1eafc Kinh l\u00e0 <em>\u201cVi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng qu\u1ed1c t\u1ebf h\u00f3a v\u1ea5n \u0111\u1ec1 tr\u00ean bi\u1ec3n\u201d<\/em>, t\u1ee9c ch\u1ea5p nh\u1eadn y\u00eau s\u00e1ch \u201cth\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o <em><strong>song ph\u01b0\u01a1ng<\/strong><\/em>\u201d c\u1ee7a Trung qu\u1ed1c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng l\u00e0 <em><strong>\u201c\u0111a ph\u01b0\u01a1ng\u201d<\/strong><\/em> \u0111\u1ec3 c\u00f3 l\u1ee3i th\u1ebf h\u1eadu thu\u1eabn qu\u1ed1c t\u1ebf. Mu\u1ed1n c\u00f3 l\u1ee3i th\u1ebf qu\u1ed1c t\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i t\u1ea1o th\u1ebf li\u00ean minh v\u1edbi c\u00e1c kh\u1ed1i c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c, ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn l\u00e0 d\u00f9ng Lu\u1eadt Bi\u1ec3n 1982 t\u1ea1i LHQ v\u00e0 hai Hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc DOC v\u00e0 COC c\u1ee7a ASEAN m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u1ec1 c\u1eadp l\u00fac n\u00e3y.<\/p>\n<p>Cho n\u00ean s\u1ef1 tham gia c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed l\u00e0m cho c\u00f4ng lu\u1eadn th\u1ebf gi\u1edbi th\u00f4ng t\u1ecf hi\u1ec3m nguy B\u1eafc Kinh x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1ee7 quy\u1ec1n d\u00e2n t\u1ed9c v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng.<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta kh\u00f4ng c\u00f4 th\u00e2n \u0111\u1ed9c \u1ea3nh, t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00e1ch quan v\u00e0 qu\u1ed1c t\u1ebf r\u1ea5t thu\u1eadn l\u1ee3i. Hoa K\u1ef3 \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c Ch\u00e2u \u00c1 b\u1ea3o v\u1ec7 Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng. C\u00e1c n\u01b0\u1edbc ASEAN b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u00fd th\u1ee9c t\u1edbi s\u1ee9c b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a Trung qu\u1ed1c. Tr\u1ee5c li\u00ean minh \u1ea4n \u2013 Nh\u1eadt \u2013 \u00dac \u0111ang h\u00ecnh th\u00e0nh. M\u1eb7t kh\u00e1c, hi\u1ec7n nay, Trung qu\u1ed1c ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ee9c m\u1ea1nh qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u Hoa K\u1ef3.<\/p>\n<p>T\u00f4i b\u1ed7ng nh\u1edb ng\u00e0y x\u01b0a \u0111\u1ecdc chuy\u1ec7n T\u00e0u, l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1 m\u1ed7i khi \u0111\u00e1nh nhau hai qu\u00e2n kh\u00f4ng x\u00e1p chi\u1ebfn ngay. D\u00e0n qu\u00e2n xong, hai t\u01b0\u1edbng l\u00ean ti\u1ebfng th\u00e1ch th\u1ee9c, x\u1ec9 v\u1ea3, b\u00eau ri\u1ebfu, ch\u1eedi b\u1edbi, h\u1ea1 nh\u1ee5c nhau m\u1ed9t h\u1ed3i r\u1ed3i m\u1edbi th\u00fac ng\u1ef1a hoa long \u0111ao t\u1ec9 th\u00ed t\u1edbi ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y nay c\u0169ng v\u1eady, nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng th\u1ee7 m\u00e0 Trung qu\u1ed1c h\u0103m d\u1ecda, ho\u1ea1nh h\u1ecde, ra qu\u00e2n chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng \u0111\u1ea3o n\u00e0y, bi\u1ec3n kia, m\u1edbi l\u00e0 m\u00e0n gi\u00e1o \u0111\u1ea7u so g\u00e2n mong l\u00e0m m\u1ea5t v\u00eda \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng. M\u1edbi l\u00e0 ng\u1ed3i tr\u00ean ng\u1ef1a th\u00e1ch th\u1ee9c, x\u1ec9 v\u1ea3, b\u00eau ri\u1ebfu, h\u1ea1 nh\u1ee5c \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng &#8211; m\u1ed9t chi\u00eau t\u00e2m l\u00fd chi\u1ebfn. \u0110\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng s\u1ee3 h\u00e3i, kh\u00f4ng d\u00e1m s\u1eebng s\u1ecf ph\u1ea3n \u1ee9ng, th\u00ec Trung qu\u1ed1c ti\u1ebfn t\u1edbi l\u00e0m b\u00e1 ch\u1ee7 t\u00ecnh h\u00ecnh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y x\u01b0a cha \u00f4ng ch\u00fang ta c\u00f3 xu\u1ed1ng ng\u1ef1a quy h\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc c\u01a1n th\u1ecbnh n\u1ed9 c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng T\u1ed1ng, Nguy\u00ean, Minh, Thanh \u0111\u00e2u\u00a0? Nay sao B\u1ed9 Ch\u00ednh Tr\u1ecb c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng \u201cb\u00e1ch chi\u1ebfn b\u00e1ch th\u1eafng\u201d C\u1ed9ng s\u1ea3n l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng m\u1ea5t v\u00eda s\u1edbm v\u1eady\u00a0?!<\/p>\n<p>Trong Th\u01b0 Ng\u1ecf g\u1eedi \u00f4ng T\u1ed5ng b\u00ed th\u01b0 Nguy\u1ec5n Ph\u00fa Tr\u1ecdng, \u0110\u1ea1i l\u00e3o H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u0110\u1ed9 \u0111\u01b0a ra gi\u1ea3i ph\u00e1p c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y nay l\u00e0 <strong>D\u00e2n ch\u1ee7 h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam<\/strong>. \u0110\u00fang v\u1eady, \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u1ea9m nang c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc. C\u00f3 d\u00e2n ch\u1ee7 \u0111a nguy\u00ean \u0111a \u0111\u1ea3ng, c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh t\u00f4n gi\u00e1o, ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 m\u1ecdi t\u1ea7ng l\u1edbp nh\u00e2n d\u00e2n m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 tham gia \u00fd ki\u1ebfn b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1ee7 quy\u1ec1n v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>L\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed, ch\u00fang ta h\u00e3y h\u1ebft m\u00ecnh tham gia \u0111\u1ea9y m\u1ea1nh ti\u1ebfn tr\u00ecnh d\u00e2n ch\u1ee7 h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam ng\u00e0y nay, th\u00f4ng qua Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh 8 \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ec1 ra trong <em><strong>\u201cL\u1eddi K\u00eau G\u1ecdi Cho D\u00e2n Ch\u1ee7 Vi\u1ec7t Nam\u201d<\/strong><\/em> c\u1ee7a \u0110\u1ea1i l\u00e3o H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u0110\u1ed9 n\u0103m 2001 \u00a0<a name=\"footnote5\"><\/a><a href=\"#note5\" style=\"text-decoration:none;\">(5)<\/a>.<\/p>\n<div align=\"right\"><strong>V\u00f5 V\u0103n \u00c1i<\/strong><\/div>\n<hr>\n<p><a name=\"note1\"><\/a><a href=\"#footnote1\" style=\"text-decoration:none;\">(1)<\/a> Xem S\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c T\u00e2m C\u00f4ng, tr. 99, trong <em>Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i, Sinh th\u1ee9c v\u00e0 H\u00e0nh \u0111\u1ed9ng<\/em>, V\u00f5 V\u0103n \u00c1i, Qu\u00ea M\u1eb9 xu\u1ea5t b\u1ea3n l\u1ea7n th\u1ee9 3, Paris 1992.<\/p>\n<p><a name=\"note2\"><\/a><a href=\"#footnote2\" style=\"text-decoration:none;\">(2)<\/a> Xem Th\u00f4ng c\u00e1o B\u00e1o ch\u00ed ng\u00e0y 30.3.2009 c\u1ee7a Ph\u00f2ng Th\u00f4ng tin Ph\u1eadt gi\u00e1o Qu\u1ed1c t\u1ebf. T\u1ea1i Kho\u00e1ng \u0111\u1ea1i I khi sang ph\u1ea7n h\u1ed9i th\u1ea3o c\u00f3 \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u nh\u1eafc t\u1edbi <strong>\u201cL\u1eddi K\u00eau G\u1ecdi Bi\u1ec3u T\u00ecnh T\u1ea1i Gia\u201d<\/strong> v\u00e0 cho bi\u1ebft m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u1ecf ch\u1eebng 2, 3 ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft b\u00e0i b\u00eau ri\u1ebfu \u201cBi\u1ec3u t\u00ecnh t\u1ea1i gia\u201d. Tuy 2,3 k\u1ebb b\u00eau ri\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 v\u00ec c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft h\u1ea1 c\u1ea5p v\u1edbi ng\u00f4n ng\u1eef th\u1ea5t h\u1ecdc, ch\u1ee3 b\u00faa, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a hi\u1ec3u h\u1ebft n\u1ed9i dung n\u00ean y\u00eau c\u1ea7u c\u00f3 m\u1ed9t kho\u00e1ng \u0111\u1ea1i ri\u00eang \u0111i s\u00e2u v\u00e0o n\u1ed9i dung v\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c \u201cBi\u1ec3u t\u00ecnh t\u1ea1i gia\u201d. Nh\u00e2n \u0111\u00e2y xin gi\u1edbi thi\u1ec7u b\u00e0i k\u00fd gi\u1ea3 Tri\u1ec1u Thanh ph\u1ecfng v\u1ea5n t\u00f4i tr\u00ean \u0110\u00e0i Ph\u00e1t thanh Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam ng\u00e0y 11.9.2009 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng tr\u00ean Th\u00f4ng c\u00e1o B\u00e1o ch\u00ed c\u1ee7a Ph\u00f2ng Th\u00f4ng tin Ph\u1eadt gi\u00e1o Qu\u1ed1c t\u1ebf c\u00f9ng ng\u00e0y. C\u0169ng n\u00ean nh\u1edb r\u1eb1ng \u201cL\u1eddi K\u00eau G\u1ecdi Bi\u1ec3u T\u00ecnh T\u1ea1i Gia\u201d \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 h\u1eadu thu\u1eabn n\u1ed3ng nhi\u1ec7t c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng b\u00e0o h\u1ea3i ngo\u1ea1i, v\u1edbi ch\u1eef k\u00fd c\u1ee7a 148 h\u1ed9i \u0111o\u00e0n, t\u1ed5 ch\u1ee9c, \u0111\u1ea3ng ph\u00e1i, v\u00e0 3670 ch\u1eef k\u00fd c\u00e1 nh\u00e2n trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00e2y xin ghi m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u00edch \u0111o\u1ea1n c\u1ee7a b\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n t\u00f4i li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u00fd ngh\u0129a cu\u1ed9c \u201cBi\u1ec3u t\u00ecnh t\u1ea1i gia\u201d\u00a0: <em>\u201cCu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh cho d\u00e2n ch\u1ee7 l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ebfn tr\u00ecnh. Ti\u1ebfn tr\u00ecnh l\u00e0 kho\u1ea3ng th\u1eddi gian chuy\u1ec3n h\u00f3a c\u00e1c hi\u1ec7n tr\u1ea1ng tha h\u00f3a, x\u1ea5u \u00e1c th\u00e0nh m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i c\u00f4ng b\u1eb1ng, huynh \u0111\u1ec7. Ta th\u1ea5y r\u1ea5t r\u00f5 c\u00f4ng cu\u1ed9c d\u00e2n ch\u1ee7 h\u00f3a Li\u00ean x\u00f4 v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng \u00c2u c\u0169 l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ebfn tr\u00ecnh k\u00e9o d\u00e0i tr\u00ean 70 n\u0103m k\u1ec3 t\u1eeb cu\u1ed9c C\u00e1ch M\u1ea1ng Nga th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi. Chuy\u1ec7n th\u00e0nh qu\u1ea3 t\u1ee9c kh\u1eafc trong \u0111\u1eddi ch\u1ec9 th\u1ea5y \u1edf s\u00f2ng b\u1ea1c, hay \u1edf c\u00e1c cu\u1ed9c thi \u0111\u1ea5u. Nh\u01b0 thi \u0111\u1ea5u b\u00f3ng \u0111\u00e1 k\u00e9o d\u00e0i 90 ph\u00fat, t\u1ec9 th\u00ed tr\u00ean v\u00f5 \u0111\u00e0i k\u00e9o d\u00e0i 12 hi\u1ec7p, k\u1ebft qu\u1ea3 ai th\u1eafng ai thua \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft ngay. \u0110\u1ea5u tranh cho d\u00e2n ch\u1ee7, gi\u00e1c ng\u1ed9 th\u00e0nh \u0111\u1ea1o, ho\u1eb7c ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u l\u00ean thi\u00ean \u0111\u00e0ng, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3 ngay, m\u00e0 ph\u1ea3i kinh qua m\u1ed9t ti\u1ebfn tr\u00ecnh \u0111\u1ea7y n\u1ed7 l\u1ef1c cam go v\u00e0 b\u1ec1n ch\u00ed.<\/p>\n<p>\u201cT\u1eeb ng\u00e0y ng\u01b0\u1eddi C\u1ed9ng s\u1ea3n B\u1eafc Vi\u1ec7t x\u00e2m chi\u1ebfm Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng h\u00f2a \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 34 n\u0103m. Th\u1eed h\u1ecfi c\u00f3 ai, c\u00f3 t\u1ed5 ch\u1ee9c, \u0111\u1ea3ng ph\u00e1i n\u00e0o d\u00e1m tuy\u00ean b\u1ed1 m\u00ecnh \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 Ch\u1ed1ng C\u1ed9ng hay ch\u01b0a\u00a0? \u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean l\u00e0 ch\u01b0a, b\u1edfi v\u00ec C\u1ed9ng s\u1ea3n v\u1eabn th\u1ed1ng tr\u1ecb d\u00e2n l\u00e0nh 54 n\u0103m t\u1ea1i mi\u1ec1n B\u1eafc, 34 n\u0103m t\u1ea1i mi\u1ec1n Nam. C\u00f3 ai th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u00e2u, d\u00f9 r\u1eb1ng gi\u1edbi tranh \u0111\u1ea5u \u0111\u00e3 th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111\u1ee7 th\u1ee9 v\u0169 kh\u00ed chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, khi th\u00ec kh\u00e1ng chi\u1ebfn qu\u00e2n s\u1ef1, l\u00fac th\u00ec nh\u00e2n quy\u1ec1n, d\u00e2n ch\u1ee7. Nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi hay m\u1ed9t phong tr\u00e0o ch\u1ed1ng C\u1ed9ng n\u00e0o th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ea3. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111ang tr\u00ean \u0111\u00e0 th\u1eed l\u1eeda. Cho n\u00ean, \u0111\u1ee9ng t\u1eeb ph\u1ea1m tr\u00f9 n\u00e0y b\u00eau ri\u1ebfu ph\u1ea1m tr\u00f9 kia ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m v\u00f4 b\u1ed5 c\u1ee7a k\u1ebb \u0103n kh\u00f4ng ng\u1ed3i r\u1ed3i, nh\u00e0n c\u01b0 vi b\u1ea5t thi\u1ec7n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng l\u00e0 \u01b0u t\u01b0 khi\u00eam t\u1ed1n v\u00e0 nung n\u1ea5u \u00fd ch\u00ed c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u.<\/p>\n<p>\u201cT\u1eeb nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh th\u1ea5t b\u1ea1i n\u00e0y, v\u00e0 trong v\u1ecb th\u1ebf c\u1ee7a m\u1ed9t T\u0103ng s\u0129, nh\u00e0 tu h\u00e0nh Ph\u1eadt gi\u00e1o, \u0110\u1ea1i l\u00e3o H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u0110\u1ed9 \u0111\u01b0a ra <strong>\u201cL\u1eddi K\u00eau g\u1ecdi Th\u00e1ng 5 B\u1ea5t tu\u00e2n d\u00e2n s\u1ef1 &#8211; Bi\u1ec3u t\u00ecnh T\u1ea1i Gia\u201d<\/strong> nh\u01b0 m\u1ed9t m\u00f4 th\u1ee9c \u0111\u1ea5u tranh b\u1ea5t b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng m\u1edbi. M\u00f4 th\u1ee9c n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng gi\u00e0nh \u0111\u1ed9c l\u1eadp t\u1eeb tay \u0110\u1ebf qu\u1ed1c Anh t\u1ea1i \u1ea4n \u0110\u1ed9 d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Th\u00e1nh Gandhi, v\u00e0 t\u1ea1i Hoa K\u1ef3 Ch\u1ed1ng K\u1ef3 th\u1ecb Ch\u1ee7ng t\u1ed9c c\u1ee7a M\u1ee5c s\u01b0 Martin Luther King.<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 th\u1eed \u0111\u1ee7 th\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, m\u00f4 th\u1ee9c, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a th\u00e0nh c\u00f4ng. Th\u00ec sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00ea ph\u00e1n hay v\u1ed9i v\u00e3 k\u1ebft lu\u1eadn v\u1ec1 m\u00f4 th\u1ee9c m\u1edbi m\u00e0 ch\u01b0a ai tham gia th\u1ef1c hi\u1ec7n\u00a0?<\/p>\n<p>\u201cPh\u1eadt gi\u00e1o l\u00e0 \u0111\u1ea1o T\u1eeb bi, \u0111\u1ea1o h\u00f2a b\u00ecnh, \u0111\u1ea1o khoan dung, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 kh\u00ed b\u1ea5t b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng trong cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh. Cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u0110\u1ebf qu\u1ed1c Anh c\u1ee7a Th\u00e1nh Gandhi \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9 th\u1eadp ni\u00ean 40 hay cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh Ch\u1ed1ng k\u1ef3 th\u1ecb ch\u1ee7ng t\u1ed9c t\u1ea1i Hoa K\u1ef3 th\u1eadp ni\u00ean 60 c\u1ee7a M\u1ee5c s\u01b0 Martin Luther King \u0111\u1ec1u s\u1eed d\u1ee5ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p b\u1ea5t b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng. V\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng. T\u1ea1i sao ta t\u1ef1 khinh \u0111\u1ec3 x\u00e1c quy\u1ebft l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u1edf Vi\u1ec7t Nam h\u00f4m nay\u00a0?<\/p>\n<p>\u201cNh\u00ecn v\u00e0o l\u1ecbch s\u1eed c\u1eadn \u0111\u1ea1i c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi, t\u00f4i nh\u1eadn x\u00e9t v\u00e0 th\u1ea5y gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 XIX c\u00f3 hai b\u1ea3n Tuy\u00ean ng\u00f4n quan tr\u1ecdng l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i b\u1ed9 m\u1eb7t nh\u00e2n lo\u1ea1i trong th\u1ebf k\u1ef7 XX. \u0110\u00f3 l\u00e0 hai b\u1ea3n Tuy\u00ean ng\u00f4n c\u1ee7a Marx-Engels v\u00e0 c\u1ee7a Henry David Thoreau.<\/p>\n<p>\u201c<strong>B\u1ea3n Tuy\u00ean ng\u00f4n C\u1ed9ng s\u1ea3n c\u1ee7a Marx-Engels ra \u0111\u1eddi n\u0103m 1848<\/strong> \u0111\u01b0a t\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c l\u1ea5y c\u0103m th\u00f9 l\u00e0m s\u1ee9c m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp ch\u00ednh quy\u1ec1n, t\u1ee9c ch\u1ee7 thuy\u1ebft \u0111\u1ea5u tranh giai c\u1ea5p. Ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n s\u1eed d\u1ee5ng kh\u1ee7ng b\u1ed1 v\u00e0 th\u1ea3m s\u00e1t \u0111\u1ec3 \u201cc\u1ea3i t\u1ea1o\u201d nh\u00e2n lo\u1ea1i. K\u1ebft qu\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh n\u00e0y nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o t\u1ea1i m\u1eabu qu\u1ed1c Li\u00ean X\u00f4 lan t\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u \u00c2u \u00c1, ch\u00fang ta kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n s\u00e2u. V\u00ec b\u1ea3n k\u1ebft to\u00e1n \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n cu\u1ed1i th\u1eadp k\u1ef7 80 v\u1edbi s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a ch\u1ee7 thuy\u1ebft ch\u1ed1ng-con-ng\u01b0\u1eddi k\u00e9o theo s\u1ef1 tan r\u00e3 c\u1ee7a c\u00e1c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Li\u00ean X\u00f4 v\u00e0 \u0110\u00f4ng \u00c2u. B\u1ea3n k\u1ebft to\u00e1n c\u1ed9ng s\u1ea3n, l\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a C\u1ed9ng s\u1ea3n, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh b\u1eb1ng con s\u1ed1 h\u00e0ng tr\u0103m tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u1ea3m s\u00e1t, h\u00e0ng ngh\u00ecn qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o ng\u1ee5c t\u00f9, l\u00f2 Lao C\u1ea3i hay t\u1eadp trung C\u1ea3i t\u1ea1o.<\/p>\n<p>\u201c<strong>Tuy\u00ean ng\u00f4n th\u1ee9 hai n\u1eb1m trong t\u1eadp s\u00e1ch \u201cB\u1ea5t Tu\u00e2n D\u00e2n s\u1ef1\u201d do Henry David Thoreau c\u00f4ng b\u1ed1 n\u0103m 1849 t\u1ea1i Hoa K\u1ef3.<\/strong> B\u1ea3n Tuy\u00ean ng\u00f4n C\u1ed9ng s\u1ea3n \u0111\u1eb7t tr\u1ecdng t\u00e2m \u0111\u1ea5u tranh v\u00e0o t\u1eadp th\u1ec3, m\u1ed9t th\u1ee9 t\u1eadp th\u1ec3 tr\u1ea1i l\u00ednh, \u1edf \u0111\u00f3 con ng\u01b0\u1eddi c\u00e1 th\u1ec3 b\u1ecb truy di\u1ec7t. C\u00f2n Tuy\u00ean ng\u00f4n B\u1ea5t Tu\u00e2n D\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a Thoreau l\u1ea5y \u0111\u01a1n v\u1ecb c\u00e1 th\u1ec3 c\u1ee7a con-ng\u01b0\u1eddi-\u00fd-th\u1ee9c l\u00e0m n\u0103ng l\u1ef1c th\u0103ng ti\u1ebfn x\u00e3 h\u1ed9i lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. T\u1eadp s\u00e1ch \u201cB\u1ea5t tu\u00e2n D\u00e2n S\u1ef1\u201d c\u1ee7a Henry David Thoreau \u0111\u00e3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn v\u00e0 l\u00e0m kim ch\u1ec9 nam h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c cho nh\u1eefng khu\u00f4n m\u1eb7t l\u1edbn tr\u00ean \u0111\u1ecba c\u1ea7u nh\u01b0 L\u00e9on Tolstoi, Gandhi, Martin Luther King, John Kennedy, v.v\u2026 l\u00e0m n\u00ean ch\u00e2m ng\u00f4n m\u1eabu m\u1ef1c l\u00e0 <strong>M\u1ed9t Con Ng\u01b0\u1eddi \u00dd Th\u1ee9c C\u00f3 Kh\u1ea3 N\u0103ng \u0110\u00e1nh \u0110\u1ed5 M\u1ed9t B\u1ea1o Quy\u1ec1n<\/strong>.<\/p>\n<p>\u201cT\u00f4i xin tr\u00edch m\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2u trong s\u00e1ch B\u1ea5t Tu\u00e2n D\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a Henry David Thoreau n\u00f3i l\u00ean tinh th\u1ea7n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u b\u1ea5t b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con-ng\u01b0\u1eddi-\u00fd-th\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c ch\u00ednh quy\u1ec1n b\u1ea5t h\u1ea3o. Thoreau n\u00f3i <strong>\u201cCh\u00ednh quy\u1ec1n t\u1ed1t l\u00e0nh nh\u1ea5t l\u00e0 ch\u00ednh quy\u1ec1n \u00edt s\u1eed d\u1ee5ng quy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecb\u201d<\/strong>. \u00d4ng c\u0169ng n\u00f3i <strong>\u201cCh\u00fang ta ph\u1ea3i l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc khi tr\u1edf th\u00e0nh c\u00f4ng d\u00e2n\u201d<\/strong>. V\u1ec1 tinh th\u1ea7n c\u00e1ch m\u1ea1ng, Thoreau quan ni\u1ec7m\u00a0: <strong>\u201cM\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba nh\u1eadn quy\u1ec1n c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a m\u00ecnh, quy\u1ec1n n\u00e0y l\u00e0 quy\u1ec1n ch\u1ed1i b\u1ecf s\u1ef1 trung th\u00e0nh v\u00e0 th\u1ea7n ph\u1ee5c v\u1edbi m\u1ed9t ch\u00ednh quy\u1ec1n. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 quy\u1ec1n \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc b\u1ea1o quy\u1ec1n hay s\u1ef1 b\u1ea5t l\u1ef1c hi\u1ec3n nhi\u00ean v\u00e0 b\u1ea5t nh\u1eabn c\u1ee7a b\u1ea1o quy\u1ec1n n\u00e0y (\u2026) Khi m\u1ed9t ph\u1ea7n s\u00e1u nh\u00e2n d\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia t\u1ef1 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh h\u1ecd l\u00e0 c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ecba c\u1ee7a t\u1ef1 do, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ecba \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5u th\u00e0nh qua m\u1ed9t \u0111\u00e1m d\u00e2n n\u00f4 l\u1ec7, v\u00e0 to\u00e0n qu\u1ed1c \u0111ang l\u00e0 mi\u1ebfng m\u1ed3i v\u00f4 c\u1edb cho s\u1ef1 x\u00e2m l\u0103ng, b\u1ecb l\u00ednh ngo\u1ea1i qu\u1ed1c x\u00e2m chi\u1ebfm r\u1ed3i \u0111em qu\u00e2n lu\u1eadt bao tr\u00f9m l\u00e3nh th\u1ed5, th\u00ec t\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n ph\u1ea3i c\u1ea5p t\u1ed1c n\u1ed5i d\u1eady \u0111\u1ec3 bi\u1ebfn m\u00ecnh th\u00e0nh l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ed1ng kh\u00e1ng\u201d.<\/strong> Cho n\u00ean Thoreau k\u1ebft lu\u1eadn <strong>\u201cKhi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n b\u1ea5t tu\u00e2n d\u00e2n s\u1ef1, khi c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c t\u1eeb quan, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fac cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d<\/strong>. \u0110\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea1o ch\u00ednh, Thoreau quan ni\u1ec7m <strong>\u201cD\u01b0\u1edbi m\u1ed9t ch\u00ednh th\u1ec3 b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1ch t\u00f9y ti\u1ec7n, b\u1ea5t c\u00f4ng, th\u00ec ch\u1ed7 ch\u00ednh \u0111\u00e1ng cho con ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c c\u01b0 ng\u1ee5 l\u00e0 nh\u00e0 t\u00f9\u201d.<\/strong> (\u2026) \u00d4ng c\u0169ng x\u00e1c \u0111\u1ecbnh <strong>\u201cCh\u1eb3ng bao gi\u1edd c\u00f3 m\u1ed9t Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u1ef1c s\u1ef1 t\u1ef1 do v\u00e0 s\u00e1ng su\u1ed1t, bao l\u00e2u Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y ch\u01b0a c\u00f4ng nh\u1eadn c\u00e1 th\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi quy\u1ec1n t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a c\u00e1 th\u1ec3, \u0111\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00f3 d\u1ef1ng l\u00ean quy\u1ec1n l\u1ef1c v\u00e0 uy th\u1ebf c\u1ee7a m\u1ed9t ch\u00ednh quy\u1ec1n bi\u1ebft h\u00e0nh x\u1eed t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi c\u00e1 th\u1ec3\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>\u201cT\u00f4i v\u1eeba d\u1eabn v\u00e0i quan \u0111i\u1ec3m v\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a con-ng\u01b0\u1eddi-\u00fd-th\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng ch\u00ednh th\u1ec3 b\u1ea1o \u00e1c vi\u1ebft trong t\u1eadp s\u00e1ch <strong>\u201cB\u1ea5t Tu\u00e2n D\u00e2n S\u1ef1\u201d<\/strong> c\u1ee7a Henry David Thorau \u0111\u00e3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u00e0 \u0111\u01b0a t\u1edbi th\u00e0nh c\u00f4ng trong cu\u1ed9c tranh \u0111\u1ea5u gi\u00e0nh \u0111\u1ed9c l\u1eadp t\u1ea1i \u1ea4n \u0110\u1ed9 th\u1eadp ni\u00ean 40, v\u00e0 c\u00f4ng cu\u1ed9c ch\u1ed1ng k\u1ef3 th\u1ecb ch\u1ee7ng t\u1ed9c t\u1ea1i Hoa k\u1ef3 th\u1eadp ni\u00ean 60. Hai v\u00ed d\u1ee5 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh c\u1ee7a con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5u tranh b\u1ea5t b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng. Gandhi kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u1ed5 m\u00e1u d\u00e2n \u1ea4n m\u00e0 \u0111\u1ebf qu\u1ed1c Anh ph\u1ea3i cu\u1ed1n g\u00f3i ra \u0111i. Trong khi \u1ea5y, cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng hung t\u00e0n c\u1ee7a \u00f4ng H\u1ed3 Ch\u00ed Minh ch\u1ec9 \u0111\u01b0a d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0o tr\u00f2ng \u00e1ch ngo\u1ea1i lai c\u1ed9ng s\u1ea3n v\u1edbi c\u00e1i gi\u00e1 m\u01b0\u1eddi tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u1ea3m.<\/p>\n<p>\u201cNh\u01b0 v\u1eady, ch\u00fang ta th\u1ea5y hai b\u1ea3n Tuy\u00ean ng\u00f4n c\u00f9ng c\u1ea5t l\u00ean gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 XIX. Nh\u01b0ng m\u1ed9t tuy\u00ean ng\u00f4n \u0111\u01b0a nh\u00e2n lo\u1ea1i v\u00e0o c\u00f5i ch\u1ebft, m\u1ed9t tuy\u00ean ng\u00f4n \u0111\u01b0a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c, \u0111\u01b0a nh\u00e2n lo\u1ea1i v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi Ch\u00e2n Thi\u1ec7n M\u1ef9.<\/p>\n<p>\u201cL\u1eddi K\u00eau G\u1ecdi Th\u00e1ng 5 B\u1ea5t tu\u00e2n d\u00e2n s\u1ef1 &#8211; Bi\u1ec3u t\u00ecnh T\u1ea1i gia\u201d c\u1ee7a \u0110\u1ea1i l\u00e3o H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u0110\u1ed9 l\u00e0 nh\u1eadn th\u1ee9c m\u1edbi v\u1ec1 con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5u tranh b\u1ea5t b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Henry David Thoreau, Gandhi, Martin Luther King \u00e1p d\u1ee5ng v\u00e0o hi\u1ec7n t\u00ecnh Vi\u1ec7t Nam\u201d.<\/em><\/p>\n<p><a name=\"note3\"><\/a><a href=\"#footnote3\" style=\"text-decoration:none;\">(3)<\/a> Quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Staline l\u00e0, <em>\u201cTr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f2n c\u00f3 lo\u1ea1i d\u00e2n t\u1ed9c kh\u00e1c. \u0110\u00f3 l\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c ki\u1ec3u m\u1edbi, t\u1ee9c d\u00e2n t\u1ed9c X\u00f4-vi\u1ebft\u201d (\u2026) \u201cD\u00e2n t\u1ed9c lo\u1ea1i \u1ea5y n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 D\u00e2n t\u1ed9c X\u00e3 h\u1ed9i Ch\u1ee7 ngh\u0129a\u201d<\/em>. Xem t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Staline v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 d\u00e2n t\u1ed9c, nh\u01b0 <em>\u201cCh\u1ee7 ngh\u0129a M\u00e1c v\u1edbi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 d\u00e2n t\u1ed9c\u201d (1913)\u00a0; v\u00e0 \u201cV\u1ea5n \u0111\u1ec1 d\u00e2n t\u1ed9c v\u1edbi ch\u1ee7 ngh\u0129a L\u00ea-nin\u201d<\/em> (1923).<\/p>\n<p><a name=\"note4\"><\/a><a href=\"#footnote4\" style=\"text-decoration:none;\">(4)<\/a> Xem Th\u00f4ng c\u00e1o b\u00e1o ch\u00ed c\u1ee7a Ph\u00f2ng Th\u00f4ng tin Ph\u1eadt gi\u00e1o Qu\u1ed1c t\u1ebf ph\u00e1t h\u00e0nh ng\u00e0y 24.10.2011.<\/p>\n<p><a name=\"note5\"><\/a><a href=\"#footnote5\" style=\"text-decoration:none;\">(5)<\/a> L\u1eddi K\u00eau g\u1ecdi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 s\u1edf Qu\u00ea M\u1eb9\u00a0: H\u00e0nh \u0111\u1ed9ng cho D\u00e2n ch\u1ee7 Vi\u1ec7t Nam &#038; \u1ee6y ban B\u1ea3o v\u1ec7 Quy\u1ec1n L\u00e0m Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh \u1ee6y h\u1ed9i Nh\u00e2n quy\u1ec1n LHQ t\u1ea1i Gen\u00e8ve th\u00e1ng 4.2001 t\u1ea1i kh\u00f3a h\u1ecdp l\u1ea7n th\u1ee9 57, v\u1edbi s\u1ef1 h\u1eabu thu\u1eabn ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 c\u1ee7a h\u00e0ng tr\u0103m nh\u00e2n v\u1eadt qu\u1ed1c t\u1ebf bao g\u1ed3m Gi\u1ea3i Nobel H\u00f2a b\u00ecnh, nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 d\u00e2n ch\u1ee7, Th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 v\u00e0 D\u00e2n bi\u1ec3u Qu\u1ed1c h\u1ed9i Hoa K\u1ef3, D\u00e2n bi\u1ec3u Qu\u1ed1c h\u1ed9i Ch\u00e2u \u00c2u, Ph\u00e1p, \u00dd, v.\u2026 v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t 308.027 ch\u1eef k\u00fd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t con s\u1ed1 ch\u01b0a bao gi\u1edd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb sau n\u0103m 1975. Xem Th\u00f4ng c\u00e1o b\u00e1o ch\u00ed c\u1ee7a Ph\u00f2ng Th\u00f4ng tin Ph\u1eadt gi\u00e1o Qu\u1ed1c t\u1ebf ph\u00e1t h\u00e0nh ng\u00e0y 27.2.2001, v\u00e0 Tham lu\u1eadn c\u1ee7a V\u00f5 V\u0103n \u00c1i <em>\u201cTh\u00e2m nh\u1eadp \u201cL\u1eddi K\u00eau G\u1ecdi Cho D\u00e2n ch\u1ee7 Vi\u1ec7t Nam\u201d c\u1ee7a \u0110\u1ea1i l\u00e3o H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u0110\u1ed9, Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n H\u00f3a \u0110\u1ea1o, GHPGVNTN\u201d<\/em> tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1ea1i \u0110\u1ea1i l\u1ec5 Ph\u1eadt \u0110\u1ea3n, Los Angeles, ng\u00e0y 21.4.2001.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>PARIS, ng\u00e0y 19.12.2011 (PTTPGQT) &#8211; \u0110\u1ea1i h\u1ed9i Gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam Th\u1ed1ng nh\u1ea5t k\u1ef3 IX t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea1i Ch\u00f9a \u0110i\u1ec1u Ng\u1ef1, th\u00e0nh ph\u1ed1 Westminster, ti\u1ec3u bang California, Hoa K\u1ef3 t\u1eeb ng\u00e0y 18 \u0111\u1ebfn 20.11.2011. Phi\u00ean Kho\u00e1ng \u0111\u1ea1i th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ed9i mang ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 \u201cNg\u01b0\u1eddi Ph\u1eadt t\u1eed tr\u01b0\u1edbc hi\u1ec3m h\u1ecda x\u00e2m l\u0103ng\u201d. &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":375,"featured_media":27979,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":["post-1742","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-tin-pttpgqt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/375"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1742"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1742\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27979"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}