{"id":41925,"date":"2019-11-09T08:00:56","date_gmt":"2019-11-09T08:00:56","guid":{"rendered":"https:\/\/queme.org\/?p=41925"},"modified":"2019-11-10T16:28:14","modified_gmt":"2019-11-10T16:28:14","slug":"voa-ht-thich-tri-quang-vien-tich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/queme.org\/vi\/voa-ht-thich-tri-quang-vien-tich\/","title":{"rendered":"VOA: H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Tr\u00ed Quang vi\u00ean t\u1ecbch, th\u1ecd 96 tu\u1ed5i"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"337\" src=\"https:\/\/queme.org\/app\/uploads\/2019\/11\/2019-1109-voa-thichtriquang1.jpg\" alt=\"Di \u1ea3nh H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Tr\u00ed Quang. (\u1ea2nh: B\u00e1o Gi\u00e1c Ng\u1ed9)\" class=\"wp-image-41929\" srcset=\"https:\/\/queme.org\/app\/uploads\/2019\/11\/2019-1109-voa-thichtriquang1.jpg 600w, https:\/\/queme.org\/app\/uploads\/2019\/11\/2019-1109-voa-thichtriquang1-300x169.jpg 300w, https:\/\/queme.org\/app\/uploads\/2019\/11\/2019-1109-voa-thichtriquang1-150x84.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><figcaption>Di \u1ea3nh H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Tr\u00ed Quang. (\u1ea2nh: B\u00e1o Gi\u00e1c Ng\u1ed9)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft\"><img decoding=\"async\" width=\"200\" height=\"80\" src=\"https:\/\/queme.org\/app\/uploads\/2019\/11\/logo-voa.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-41932\" srcset=\"https:\/\/queme.org\/app\/uploads\/2019\/11\/logo-voa.png 200w, https:\/\/queme.org\/app\/uploads\/2019\/11\/logo-voa-150x60.png 150w\" sizes=\"(max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>VOA &#8211; 09\/11\/2019 &#8211;  H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Tr\u00ed Quang, m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt quan tr\u1ecdng trong Ph\u1eadt Gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam c\u1eadn \u0111\u1ea1i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t giai \u0111o\u1ea1n chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam, vi\u00ean t\u1ecbch l\u00fac 21 gi\u1edd 45 ph\u00fat (gi\u1edd Vi\u1ec7t Nam), ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 11, 2019, theo th\u00f4ng b\u00e1o ph\u00e1t \u0111i v\u00e0o ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 11 t\u1eeb ch\u00f9a T\u1eeb \u0110\u00e0m, \u0111\u1ee9ng t\u00ean T\u1ef3 Kheo Th\u00edch H\u1ea3i \u1ea4n.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-audio\"><audio controls src=\"https:\/\/queme.org\/app\/uploads\/2019\/11\/2019-1109-Thich-Tri-Quang-vien-tich-voa.mp3\"><\/audio><figcaption>  <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng\nTr\u00ed Quang l\u00e0 m\u1ed9t\ntrong nh\u1eefng nh\u00e0 l\u00e3nh\n\u0111\u1ea1o Ph\u1eadt gi\u00e1o g\u00e2y nhi\u1ec1u tranh c\u00e3i nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam. M\u00e3i cho t\u1edbi ng\u00e0y nay, nhi\u1ec1u th\u1eadp ni\u00ean sau khi chi\u1ebfn tranh k\u1ebft th\u00fac, b\u00e1o ch\u00ed, d\u01b0 lu\u1eadn qu\u1ed1c t\u1ebf, tr\u00ed th\u1ee9c trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc v\u1eabn ch\u01b0a h\u1ebft th\u1eafc m\u1eafc, kh\u00f4ng bi\u1ebft H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Tr\u00ed Quang theo qu\u1ed1c gia hay c\u1ed9ng s\u1ea3n; l\u00e0 cao t\u0103ng d\u1ea5n th\u00e2n v\u00ec \u0111\u1ea1o, b\u1ecb c\u1ed9ng s\u1ea3n B\u1eafc Vi\u1ec7t l\u1ee3i d\u1ee5ng, hay l\u00e0 \u2018CIA chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c\u2019 nh\u01b0 t\u1ed1 c\u00e1o c\u1ee7a c\u00e1c c\u00e1n b\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n, ho\u1eb7c \u2018c\u1ed9ng s\u1ea3n n\u1eb1m v\u00f9ng\u2019 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng theo ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o t\u1eeb H\u00e0 n\u1ed9i. Nh\u1eefng th\u1eafc m\u1eafc \u0111\u00f3 v\u1eabn l\u00e0 \u0111\u1ec1 t\u00e0i tranh c\u00e3i kh\u00f4ng d\u1ee9t gi\u1eefa c\u00e1c nh\u00e0 khoa b\u1ea3ng, c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1o, c\u0169ng nh\u01b0 trong\ngi\u1edbi t\u00ecnh b\u00e1o M\u1ef9. <\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng \u00fd l\u00e0 H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Tr\u00ed Quang l\u00e0 m\u1ed9t l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u1ea7y quy\u1ec1n l\u1ef1c v\u00e0o l\u00fac m\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i Ph\u1eadt Gi\u00e1o l\u00ean cao nh\u1ea5t trong nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u v\u00e0 gi\u1eefa th\u1eadp ni\u00ean 1960. L\u00fac \u0111\u00f3, Time, t\u1ea1p ch\u00ed c\u00f3 uy t\u00edn c\u1ee7a M\u1ef9, \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng \u1ea3nh c\u1ee7a H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00ean trang b\u00eca v\u1edbi d\u00f2ng ch\u1eef \u201cng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e0m lung lay n\u01b0\u1edbc M\u1ef9\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Th\u00e2n th<\/strong><strong>\u1ebf<\/strong><strong> v\u00e0 s<\/strong><strong>\u1ef1<\/strong><strong> nghi<\/strong><strong>\u1ec7<\/strong><strong>p <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Theo quy\u1ec3n \u201cTi\u1ec3u Truy\u1ec7n T\u1ef1 Ghi\u201d c\u1ee7a H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Tr\u00ed Quang, th\u00ec \u00f4ng sinh\nqu\u00e1n c\u1ee7a t\u1ea1i l\u00e0ng Di\u00eam \u0110i\u1ec1n thu\u1ed9c khu v\u1ef1c ph\u00eda t\u00e2y s\u00f4ng Nh\u1eadt L\u1ec7, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. <\/p>\n\n\n\n<p>T\u00ean th\u1eadt l\u00e0 Ph\u1ea1m Quang, Th\u00edch Tr\u00ed Quang sinh ng\u00e0y\n21\/12\/1923 t\u1ea1i Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, xu\u1ea5t gia n\u0103m 1936, l\u00fac 13 tu\u1ed5i. \u00d4ng l\u00e0 \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u1ee7a H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Tr\u00ed \u0110\u1ed9, Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i Ph\u1eadt Gi\u00e1o C\u1ee9u Qu\u1ed1c. Tham gia ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a H\u1ed9i Ph\u1eadt gi\u00e1o n\u00e0y c\u1ee7a Vi\u1ec7t Minh, \u00f4ng b\u1ecb Ph\u00e1p b\u1eaft giam n\u0103m 1946. N\u0103m 1947, khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3, \u00f4ng theo Vi\u1ec7t Minh v\u00e0o chi\u1ebfn khu ch\u1ed1ng Ph\u00e1p. Nh\u01b0ng sau\n\u0111\u00f3 \u00f4ng b\u1ecf Vi\u1ec7t Minh, tr\u1edf l\u1ea1i con \u0111\u01b0\u1eddng tu h\u00e0nh cho t\u1edbi n\u0103m 1963, \u00f4ng \u2018c\u1ea3m th\u1ea5y c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng l\u00ean b\u1ea3o v\u1ec7 Ph\u1eadt t\u1eed v\u00e0 Ph\u1eadt gi\u00e1o\u2019 sau s\u1ef1 ki\u1ec7n \u201cPh\u00e1p N\u1ea1n Ph\u1eadt gi\u00e1o\u2019, khi 8 thanh ni\u00ean Ph\u1eadt t\u1eed b\u1ecb b\u1eafn ch\u1ebft v\u00e0o \u0111\u00eam 8\/5\/1963 \u1edf ch\u00e2n c\u1ea7u Tr\u01b0\u1eddng Ti\u1ec1n. <\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0n s\u00f3ng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i lan r\u1ed9ng, l\u00ean t\u1edbi cao \u0111i\u1ec3m khi x\u1ea3y ra v\u1ee5 t\u1ef1 thi\u00eau c\u1ee7a H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Qu\u1ea3ng \u0110\u1ee9c ng\u00e0y 11\/6\/1963, l\u00e0m th\u1ebf gi\u1edbi b\u00e0ng ho\u00e0ng x\u00fac \u0111\u1ed9ng, t\u00ean tu\u1ed5i c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ecda Th\u00edch Tr\u00ed Quang lan sang Hoa K\u1ef3 v\u00e0\nth\u1ebf gi\u1edbi. <\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1964,\nGi\u00e1o H\u1ed9i Ph\u1eadt Gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam Th\u1ed1ng Nh\u1ea5t (GHPGVNTN) ra \u0111\u1eddi, \u0111\u01b0a H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch T\u1ecbnh Khi\u1ebft l\u00e0m \u0110\u1ec7 Nh\u1ea5t T\u0103ng Th\u1ed1ng, Th\u01b0\u1ee3ng T\u1ecda Th\u00edch Tr\u00ed Quang l\u00e0 Ch\u00e1nh Th\u01b0 k\u00fd Vi\u1ec7n T\u0103ng Th\u1ed1ng, trong khi Th\u01b0\u1ee3ng T\u1ecda Th\u00edch T\u00e2m Ch\u00e2u l\u00e0 Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n H\u00f3a \u0110\u1ea1o. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tranh c\u00e3i <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e1o ch\u00ed ngo\u1ea1i qu\u1ed1c g\u1ecdi H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Tr\u00ed Quang l\u00e0 \u2018ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u1eadt \u0111\u1ed5 ch\u00ednh quy\u1ec1n T\u1ed5ng th\u1ed1ng Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m\u2019 v\u00e0o n\u0103m 1963. <\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 c\u00e1nh h\u1eefu cho r\u1eb1ng Th\u00edch Tr\u00ed Quang c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0 c\u00e1n b\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 c\u00e1nh t\u1ea3 l\u1ea1i cho r\u1eb1ng \u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t Th\u1ee7 l\u00e3nh t\u00f4n gi\u00e1o \u0111\u1ea5u tranh b\u1ea5t b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng cho h\u00f2a b\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 Ph\u1eadt gi\u00e1o. <\/p>\n\n\n\n<p>Trong b\u00e0i\ntham lu\u1eadn mang t\u1ef1a \u0111\u1ec1 \u201cPolitical Monks: The Militant Buddhist Movement during the Vietnam\nWar\u201d &#8211; \u201cT\u0103ng S\u0129 l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb: Phong tr\u00e0o \u0111\u1ea5u tranh Ph\u1eadt gi\u00e1o trong Chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam\u201d, t\u00e1c gi\u1ea3 Mark Moyar c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Cambridge vi\u1ebft trong ph\u1ea7n t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c n\u1ed9i dung: <\/p>\n\n\n\n<p>\u201cT\u1eeb th\u00e1ng 11\/1963 cho t\u1edbi th\u00e1ng 7\/1967, phong tr\u00e0o \u0111\u1ea5u tranh Ph\u1eadt gi\u00e1o l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u00ednh g\u00e2y b\u1ea5t \u1ed5n ch\u00ednh tr\u1ecb t\u1ea1i Nam Vi\u1ec7t Nam. Trong khi nh\u00f3m Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u1ea5u tranh cho r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 Ph\u1eadt t\u1eed v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ea5u tranh cho t\u1ef1 do t\u00f4n gi\u00e1o, tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf h\u1ecd ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t thi\u1ec3u s\u1ed1, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u01b0 c\u00e1ch \u0111\u1ea1i di\u1ec7n, \u0111ang t\u00ecm c\u00e1ch kh\u1ed1ng ch\u1ebf c\u1ea3 ch\u00ednh tr\u01b0\u1eddng.\u201d <\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t n\u1eef ph\u00f3ng vi\u00ean chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, t\u1eebng \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Pulitzer v\u00e0 l\u00e0m ph\u00f3ng vi\u00ean t\u1ea1i To\u00e0 B\u1ea1ch \u1ed0c, b\u00e0 Marguerite Higgins, l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfm hoi \u0111\u00e3 tr\u1ef1c ti\u1ebfp ph\u1ecfng v\u1ea5n H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Tr\u00ed Quang. Sau cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n t\u1ea1i Ch\u00f9a X\u00e1 L\u1ee3i v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m 1963, b\u00e0 Higgins kh\u00f4ng d\u1ea5u v\u1ebb ho\u00e0i nghi c\u1ee7a b\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng. B\u00e0 vi\u1ebft trong quy\u1ec3n \u2018Our Vietnam Nightmare &#8211; C\u01a1n \u00c1c m\u1ed9ng Vi\u1ec7t Nam c\u1ee7a ch\u00fang ta\u2019, mi\u00eau t\u1ea3 v\u1ecb cao t\u0103ng c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 \u201cm\u1ed9t Machiavelli th\u1eafp nhang.\u201d Machiavelli \u00e1m ch\u1ec9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi qu\u1ef7 quy\u1ec7t, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u201cc\u1ee9u c\u00e1nh bi\u1ec7n minh cho ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n.\u201d <\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e0 \u0111\u1ea5u tranh cho nh\u00e2n quy\u1ec1n v\u00e0 Ph\u1eadt gi\u00e1o V\u00f5 V\u0103n \u00c1i, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t s\u1eed gia chuy\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam, n\u00f3i c\u00e1 nh\u00e2n \u00f4ng r\u1ea5t kh\u00e2m ph\u1ee5c H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Tr\u00ed Quang, v\u00ec \u00f4ng l\u00e0 nh\u00e0 s\u01b0 am hi\u1ec3u gi\u00e1o l\u00fd Ph\u1eadt gi\u00e1o r\u1ea5t th\u00e2m s\u00e2u, v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam. <\/p>\n\n\n\n<p>\u00d4ng V\u00f5 V\u0103n\n\u00c1i n\u00f3i: <\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNg\u00e0i l\u00e0 \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u, l\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a tinh th\u1ea7n Ph\u1eadt gi\u00e1o qua su\u1ed1t 2000 n\u0103m, m\u00e0 qua su\u1ed1t 2000 n\u0103m \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng t\u1ecf s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam tr\u00ean l\u0129nh v\u1ef1c t\u00e2m linh, v\u0103n h\u00f3a c\u0169ng nh\u01b0 trong\nv\u1ea5n \u0111\u1ec1 ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m. Trong cu\u1ed9c \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam tr\u00ean ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n t\u00f4n gi\u00e1o, t\u00f4i th\u1ea5y s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Tr\u00ed Quang r\u1ea5t l\u1edbn v\u00e0 cho th\u1ea5y tinh th\u1ea7n c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam.\u201d <\/p>\n\n\n\n<p><strong>CIA n\u00f3i g\u00ec v<\/strong><strong>\u1ec1<\/strong><strong> H\u00f2a Th<\/strong><strong>\u01b0\u1ee3<\/strong><strong>ng Tr\u00ed Quang?<\/strong> <\/p>\n\n\n\n<p>Theo m\u1ed9t t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i m\u1eadt c\u1ee7a CIA c\u00f3 t\u1ef1a \u0111\u1ec1 \u201cMomorandum for the Director\u201d- (B\u00e1o\nc\u00e1o l\u00ean Gi\u00e1m \u0110\u1ed1c) ghi ng\u00e0y 11\/9\/1964 v\u1ec1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i \u2018\u0110\u1ed9ng c\u01a1, M\u1ee5c ti\u00eau v\u00e0 \u1ea2nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Th\u00edch Tr\u00ed Quang\u2019 k\u00fd t\u00ean George\nA.Carver, Jr., \u0111\u1ea1i di\u1ec7n nh\u00f3m \u2018South Vietnam Working Group\u2019, c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00f3i v\u1ec1 H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Tr\u00ed Quang nh\u01b0 sau: <\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u0110\u1ea7y tham v\u1ecdng, kh\u00f4n kh\u00e9o, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ng\u1ea7n ng\u1ea1i d\u00f9ng m\u1ecdi m\u00e1nh kh\u00f3e \u0111\u1ec3 l\u00f4i k\u00e9o, v\u1eadn \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebb m\u1ecb d\u00e2n b\u1ea9m sinh. \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfm khi xu\u1ea5t hi\u1ec7n &#8211; m\u1ed9t nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ch\u00ednh tr\u1ecb thi\u00ean b\u1ea9m.\u201d <\/p>\n\n\n\n<p>Sau khi ph\u00e2n t\u00edch, t\u00e0i li\u1ec7u\nn\u00e0y k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng \u2018kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u0111\u1ec3 k\u1ebft lu\u1eadn\nTh\u00edch Tr\u00ed Quang l\u00e0 c\u1ed9ng\ns\u1ea3n\u2019. C\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00f3i r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Tr\u00ed Quang l\u00e0 c\u1ed9ng s\u1ea3n th\u01b0\u1eddng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 T\u1ed5ng\nth\u1ed1ng Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m, tuy c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 quan s\u00e1t M\u1ef9 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u00e0 c\u00f4ng t\u00e2m c\u0169ng tin nh\u01b0 v\u1eady.\n<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSau khi suy x\u00e9t c\u1ea9n\nth\u1eadn, k\u1ebft lu\u1eadn c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0 Tr\u00ed Quang\nc\u00f3 ph\u1ea7n ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n, ho\u1eb7c m\u1ed9t gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p Vi\u1ec7t C\u1ed9ng.\u201d <\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ebft\nlu\u1eadn \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1a tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf\n\u2018Kh\u00f4ng m\u1ed9t ai trong\ns\u1ed1 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t th\u00f9 gh\u00e9t Th\u1ea7y Tr\u00ed Quang, ch\u1ec9 ch\u1edd c\u01a1\nh\u1ed9i \u0111\u1ec3 b\u00f4i nh\u1ecd \u00f4ng, v\u00e0 kh\u00f4ng ng\u1eebng t\u00ecm c\u00e1ch ch\u1ee9ng minh \u00f4ng l\u00e0 c\u1ed9ng s\u1ea3n, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a\nra b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1eefng ch\u1eafc v\u1ec1 b\u1ea5t c\u1ee9\nli\u00ean k\u1ebft n\u00e0o gi\u1eefa \u00f4ng v\u1edbi c\u1ed9ng s\u1ea3n.\u201d <\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn\nc\u1ee7a nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u James McAllister c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Cambridge, trong b\u00e0i\ntham lu\u1eadn \u201cTh\u00edch Tr\u00ed\nQuang v\u00e0 Chi\u1ebfn Tranh\nVi\u1ec7t Nam\u201d (Only\nReligions Count in Vietnam: Thich Tri Quang and the Vietnam War) \u0111\u01b0\u1ee3c Nh\u00e0 Xu\u1ea5t B\u1ea3n Modern Asian Studies \u1ea5n h\u00e0nh n\u0103m 2007. B\u00e0i tham\nlu\u1eadn vi\u1ebft: \n\n\u201cN\u00f3i\nt\u00f3m l\u1ea1i trong qu\u00e1 tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a t\u00f4i, t\u00f4i kh\u00f4ng t\u00ecm ra \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea5t c\u1ee9 quan ch\u1ee9c M\u1ef9 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn di\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u01b0a\nn\u00f3i t\u1edbi b\u1ea5t c\u1ee9 quan ch\u1ee9c c\u1ea5p cao n\u00e0o, ngh\u0129 Th\u00edch Tr\u00ed\nQuang l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n hay c\u00f3 c\u1ea3m t\u00ecnh v\u1edbi c\u1ed9ng s\u1ea3n.\u201d\n\n\n\n<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" width=\"650\" height=\"956\" src=\"https:\/\/queme.org\/app\/uploads\/2019\/11\/2019-1109-voa-thichtriquang2.jpg\" alt=\"Th\u00f4ng b\u00e1o c\u1ee7a ch\u00f9a T\u1eeb \u0110\u00e0m.\" class=\"wp-image-41926\" srcset=\"https:\/\/queme.org\/app\/uploads\/2019\/11\/2019-1109-voa-thichtriquang2.jpg 650w, https:\/\/queme.org\/app\/uploads\/2019\/11\/2019-1109-voa-thichtriquang2-204x300.jpg 204w, https:\/\/queme.org\/app\/uploads\/2019\/11\/2019-1109-voa-thichtriquang2-150x221.jpg 150w\" sizes=\"(max-width: 650px) 100vw, 650px\" \/><figcaption>Th\u00f4ng b\u00e1o c\u1ee7a ch\u00f9a T\u1eeb \u0110\u00e0m.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Theo b\u1ea3n\ntin tr\u00ean b\u00e1o Gi\u00e1c Ng\u1ed9,\nt\u1eeb sau n\u0103m 1975,\n&#8220;\u0110\u1ea1i l\u00e3o Ho\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng \u1edf t\u1ea1i ch\u00f9a \u1ea4n\nQuang, r\u1ed3i tu vi\u1ec7n Qu\u1ea3ng H\u01b0\u01a1ng Gi\u00e0 Lam (TP.HCM) \u0111\u1ed9c\nc\u01b0, chuy\u00ean t\u00e2m h\u00e0nh tr\u00ec, vi\u1ebft s\u00e1ch, d\u1ecbch v\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i kinh, lu\u1eadt, lu\u1eadn\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 2013, \u1edf\ntu\u1ed5i 91, \u0110\u1ea1i l\u00e3o H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 th\u0103m qu\u00ea nh\u00e0 sau h\u01a1n\n60 n\u0103m xa c\u00e1ch v\u00e0 l\u01b0u l\u1ea1i\nch\u1ed1n c\u0169 l\u00e0 ch\u00f9a T\u1eeb \u0110\u00e0m, ti\u1ebfp t\u1ee5c vi\u1ec7c d\u1ecbch thu\u1eadt kinh \u0111i\u1ec3n v\u00e0 chuy\u00ean t\u00e2m h\u00e0nh tr\u00ec\ncho t\u1edbi ng\u00e0y vi\u00ean t\u1ecbch.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0i c\u0169ng \u0111\u00e3 v\u1ec1\nth\u0103m l\u1ea1i n\u01a1i ch\u00f4n nhau c\u1eaft\nr\u1ed1n, n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c\nB\u1ed5n s\u01b0 th\u1ebf\n\u0111\u1ed9 xu\u1ea5t gia, th\u0103m l\u1ea1i m\u1ed9 ph\u1ea7n c\u1ee7a song th\u00e2n \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c\nbi\u1ebft, \u0110\u1ea1i l\u00e3o H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ed5n s\u01b0 ph\u00fa ph\u00e1p, Thi\u1ec1n\nt\u00f4ng L\u00e2m T\u1ebf, Thi\u1ec1n h\u1ec7 \u0110\u1ea1o M\u00e2n Qu\u1ed1c\ns\u01b0, l\u01b0u xu\u1ea5t\nt\u1eeb T\u1ed5 s\u01b0\nNguy\u00ean Thi\u1ec1u,\nv\u1edbi ph\u00e1p danh Nh\u1eadt Quang, ph\u00e1p t\u1ef1 Tr\u00ed H\u1ea3i, ph\u00e1p h\u00fay Thi\u1ec1n Minh. \u0110\u1ea1o hi\u1ec7u Tr\u00ed Quang l\u00e0 do Gi\u00e1o th\u1ecd s\u01b0\nc\u1ee7a ng\u00e0i l\u00e0 \u0110\u1ea1i s\u01b0 Tr\u00ed \u0110\u1ed9\nban.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p>Theo th\u00f4ng b\u00e1o ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 11 c\u1ee7a ch\u00f9a T\u1eeb\n\u0110\u00e0m, di hu\u1ea5n c\u1ee7a C\u1ed1 H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Tr\u01b0\u1edfng L\u00e3o l\u00e0:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSau gi\u1edd\nch\u1ebft r\u1ed3i \u0111\u1ed9 6 gi\u1edd l\u00e0 li\u1ec7m.<\/p>\n\n\n\n<p>Li\u1ec7m\nr\u1ed3i c\u00e1c Ph\u00e1p t\u1eed l\u1ea1y 3 l\u1ea1y\nr\u1ed3i l\u00e0 \u0111\u01b0a ra xe tang.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00f4ng b\u00e0n th\u1edd,\nb\u00e1t nhang, b\u00e1o tang, th\u00e0nh ph\u1ee5c,\n\u0111\u01b0a \u0111\u00e1m, ph\u00fang \u0111i\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p>Chuy\u1ec3n\n\u0111\u1ebfn l\u00f2 thi\u00eau; thi\u00eau\nr\u1ed3i \u0111em v\u1ec1 ch\u00f9a l\u00e0m tu\u1ea7n, chung th\u1ea5t, tr\u0103m ng\u00e0y, ti\u1ec3u t\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed7i\nl\u1ec5 ch\u1ec9 t\u1ee5ng m\u1ed9t\ntrong c\u00e1c kinh: \u0110\u1ecba\nt\u1ea1ng, Kim c\u01b0\u01a1ng, B\u1ed3\nt\u00e1t gi\u1edbi, Ph\u00e1p hoa\nv\u00e0 Th\u1ee7y S\u00e1m.\n\nM\u1ed7i l\u1ec5 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u00f4ng b\u00e1o v\u00e0 m\u1eddi ai d\u1ef1 c\u1ea3.\u201d\n\n\n\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Di \u1ea3nh H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Tr\u00ed Quang. (\u1ea2nh: B\u00e1o Gi\u00e1c Ng\u1ed9) VOA &#8211; 09\/11\/2019 &#8211; H\u00f2a Th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch Tr\u00ed Quang, m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt quan tr\u1ecdng trong Ph\u1eadt Gi\u00e1o Vi\u1ec7t Nam c\u1eadn \u0111\u1ea1i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t giai \u0111o\u1ea1n chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam, vi\u00ean t\u1ecbch l\u00fac 21 gi\u1edd 45 ph\u00fat (gi\u1edd Vi\u1ec7t Nam), ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 11, 2019, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":434,"featured_media":41930,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[63,139,114],"tags":[149,959,958,741,163],"class_list":["post-41925","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-bao-chi-quoc-te","category-tin-moi","category-tin-tuc","tag-ghpgvntn","tag-hoai-huong","tag-phat-giao","tag-thich-tri-quang","tag-vo-van-ai"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41925","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/434"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41925"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41925\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/41930"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41925"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41925"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/queme.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41925"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}