Quê Me Quê Me: Action for democracy in Vietnam & Vietnam Committee on Human Rights
ROMA, ngày 19 tháng 9 năm 2026 (VCHR) – Ủy ban Bảo vệ Quyền Làm Người Việt Nam (VCHR) đã cùng các thành viên Quốc hội Ý, Nghị sĩ Quốc hội Âu Châu, bạn hữu và những nhà hoạt động dân chủ từ khắp nơi trên thế giới tập trung tại Rome hôm nay để tưởng niệm Olivier Dupuis, cựu Tổng Thư ký Đảng Cấp tiến Liên quốc gia Ý (TRP), cựu Nghị sĩ Quốc hội châu Âu và là người suốt đời đấu tranh cho tự do, dân chủ và nhân quyền.
Sinh ra tại Ath, Bỉ, Olivier Dupuis qua đời ở Bruxelles ngày 4 tháng 5 năm 2026 vì bệnh ung thư tuyến tụy, ở tuổi 67.
Là người cổ súy cho đường lối bất bạo động và bất tuân dân sự, ông đã hiến trọn đời mình cho cuộc đấu tranh vì dân quyền và dân chủ trên toàn thế giới, hỗ trợ các phong trào đối kháng, các dân tộc bản địa và những nạn nhân bị áp bức tại Đông Âu, Chechnya, Tây Tạng, Tân Cương, Trung Quốc, Đông Nam Á và nhiều nơi khác.
Hoạt động chính trị của ông không thiếu những hiểm nguy, ông từng bị bắt giữ tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Trong đoạn phim được trình chiếu tại lễ tưởng niệm hôm nay ở Roma, VCHR đã nhắc lại cuộc biểu tình gây chấn động của Olivier Dupuis vào năm 2001 trước Thanh Minh Thiền viện ở Thành phố Hồ Chí Minh, nơi nhà bất đồng chính kiến Phật giáo Thích Quảng Độ đang bị quản thúc tại gia. Đây là cuộc biểu tình đầu tiên do một người Tây phương thực hiện tại Việt Nam dưới chế độ cộng sản.
“Hành động của Olivier Dupuis đã đánh dấu một bước ngoặt trong phong trào đấu tranh cho nhân quyền, dân chủ và tự do tôn giáo,” Chủ tịch VCHR Penelope Faulkner tuyên bố. “Vào thời điểm Việt Nam được xem như một thiên đường du lịch và một địa điểm kinh doanh hấp dẫn, ông Dupuis đã vạch trần thực trạng khắc nghiệt tại đây. Nếu lực lượng an ninh Hà Nội không ngần ngại bắt giữ, thẩm vấn và trục xuất một nghị sĩ châu Âu có uy tín chỉ vì ông thực hiện một cuộc biểu tình ôn hòa, thì họ sẽ đối xử ra sao với những người dân Việt Nam bình thường? Cộng đồng quốc tế từ đây chẳng thể nói rằng họ không hề hay biết chuyện đó nữa.”
Olivier Dupuis đến Việt Nam theo đề nghị của ông Võ Văn Ái, lúc bấy giờ là Chủ tịch VCHR. Kế hoạch là ông sẽ tháp tùng Hòa thượng Thích Quảng Độ, Phó Tăng Thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất (GHPGVNTN) bị cấm hoạt động, trong chuyến đi ra miền Trung để đón Đức Tăng thống GHPGVNTN Thích Huyền Quang vào TP Hồ Chí Minh chữa bệnh khẩn cấp. Vì cả hai vị hòa thượng đang bị quản thúc tại gia, họ có nguy cơ phải chịu án tù nặng nề nếu tự mình di chuyển.
Olivier Dupuis và ông Võ Văn Ái đồng thuận rằng sự hiện diện của một nghị viên Quốc hội châu Âu sẽ thu hút sự chú ý đến hoàn cảnh của hai vị, tạo được một mức độ bảo vệ nhất định, đồng thời cảnh báo công luận quốc tế về chiến dịch đàn áp khốc liệt của Hà Nội đối với mọi tiếng nói bất đồng chính kiến.
Khi vừa đặt chân đến Việt Nam, Olivier Dupuis đã tuyên bố với giới truyền thông: “Sự hiện diện của tôi tại đây, với tư cách một công dân châu Âu và Tổng Thư ký TRP, là một hành động đoàn kết liên đới với tất cả những người tại châu Á nói chung và đặc biệt tại Việt Nam, đã đấu tranh suốt nhiều thập niên cho việc thiết lập pháp quyền, dân chủ và các quyền tự do căn bản.”
Tuy nhiên, khi Olivier Dupuis bước vào Thanh Minh Thiền viện lúc 8 giờ sáng ngày 6 tháng 6 năm 2001, ông bị ngăn cản không cho gặp Hòa thượng Thích Quảng Độ. Công an khóa cửa phòng của hòa thượng, trong khi các nhân viên an ninh mặc thường phục cản trở mọi di chuyển của ông Dupuis. Cuối cùng, ông bị buộc phải rời khỏi khuôn viên thiền viện mà không gặp được Hòa thượng Thích Quảng Độ.
Để phản đối, Olivier Dupuis đã tọa kháng trước thiền viện, giương cao những biểu ngữ bằng tiếng Việt: “Tự do cho Hòa thượng Thích Huyền Quang”, “Tự do cho Hòa thượng Thích Quảng Độ” và “Tự do tôn giáo cho Việt Nam”. Trợ lý của ông, Martin Schulthes, người quay phim hiện trường cho đến khi bị công an tịch thu máy quay hình, cho biết hàng trăm người đã chứng kiến cuộc biểu tình trước khi hai ông bị bắt giữ, bị thẩm vấn trong nhiều giờ và cuối cùng bị trục xuất khỏi Việt Nam.
Trong suốt nhiệm kỳ tại Nghị viện châu Âu từ năm 1996 đến năm 2004, Olivier Dupuis luôn ủng hộ lý tưởng dân chủ tại Việt Nam. Ông khởi xướng nhiều nghị quyết quan trọng về Việt Nam, trong đó có “Nghị quyết về Tự do Tôn giáo” được thông qua vào tháng 11 năm 2003, lên án sự đàn áp đối với GHPGVNTN và tất cả các cộng đồng tôn giáo, bao gồm người Thượng theo Kitô giáo (Montagnards), tín đồ Công giáo và Phật giáo Hòa Hảo. Chỉ một ngày trước đó, Quốc hội Hoa Kỳ đã thông qua một nghị quyết tương tự (Nghị quyết Hạ viện 427). Olivier Dupuis cũng là một trong nhiều dân biểu Nghị viện châu Âu đề cử Hòa thượng Thích Quảng Độ cho Giải Nobel Hòa bình.
“Olivier Dupuis là một người bạn chân thành của Việt Nam và là nguồn cảm hứng cho tất cả chúng ta. Chúng ta vô cùng thương tiếc ông,”bà Penelope Faulkner nói. Trên trang mạng “Olivier’s Memorial” ra mắt tại lễ tưởng niệm hôm nay ở Roma, nhà thơ và ca sĩ người Bỉ Julos Beaucarné đã viết về ông: “Olivier Dupuis là một trong những ‘người cá hồi’ luôn bơi ngược dòng những tư tưởng truyền thống.”
Xem cuộc phỏng vấn Dân biểu Olivier Dupuis, về cuộc tọa kháng tại Thanh Minh Thiền viện ở Saigon hôm 6.6.2001 do Ỷ Lan thực hiện.
This post is also available in:
